چرا بیمار احساس خفگی هنگام غذا خوردن دارد؟
غذا خوردن عملی لذت بخش است که 50 درصد از کیفیت زندگی ما را به خود اختصاص میدهد. لذت بخش بودن غذا خوردن با هماهنگی مغز و نخاع و اجرای صحیح دستورات صادره مغز توسط عضلات و اندامهای دخیل در بلعیدن عملی شده است. در صورت وارد آمدن آسیب به فرایند کد گذاری، طراحی و اجرای فرایند بلع، مشکلات متعددی در هنگام غذا خوردن را شاهد خواهیم بود. احساس خفگی هنگام غذا خوردن هم یکی از مشکلات بلع است که از فرایند بلع طبیعی خارج بوده چرا که در افراد عادی و عموم مردم این مشکل مشاهده نمیشود. البته ممکن است احساس خفگی هنگام غذا خوردن برای همگی ما رخ داده باشد و این بدین معنی نیست که همه ما دارای اختلال بلع هستیم. در صورت تکرار احساس خفگی هنگام غذا خوردن در طول روز و وعدههای غذایی پشت سرهم این یک مشکل و نیازمند پیگیری است.
اختلال بلع و گیر کردن غذا از مشکلات شایع در بیمارانی است که ضعف شدید عضلات حلقی دارند. بیشتر این افراد به دلیل عدم توانایی موثر در انتقال آب و مواد غذایی و بزاق احساس خفگی هنگام غذا خوردن را تجربه میکنند. مشکل در قورت دادن غذا به حضور ضعف در عضلات باز میگردد. از طرفی ممکن است وجود التهاب ناشی از رفلاکس معده علت پایین نرفتن غذا از گلو باشد. حضور رفلاکس معده و مشکل بلع به طور همزمان به علت وجود التهاب در ورودی مری است. التهاب ورودی مری مهمترین علت پایین نرفتن غذا از گلو است.
وقتی غذای بلعیده شده گیر کند و پایین نرود، فرد احساس خفگی هنگام غذا خوردن را خواهد داشت. مشکل در قورت دادن غذا، احساس امنیت غذا خوردن بیمار را خدشه دار میکند. پس از تکرار تجربه احساس خفگی هنگام غذا خوردن به دنبال مشکل در قورت دادن غذا، فرد از غذا خوردن اجتناب میکند. به علت اختلال بلع و گیر کردن غذا، پس از پایان پروسه بلع فرد شروع به نفس کشیدن کرده و مواد گیر کرده در حلق تمایل به ورود به منافذ باز شده یعنی مسیر تنفسی را دارند. با نزدیک شدن مواد به ورودی مسیر ریه و تنگ شدن این مجرا، فرد احساس خفگی هنگام غذا خوردن را تجربه میکند. هر چند اقداماتی به طور رفلکسی توسط سیستم خودمختار مغز مانند سرفه کردن شدید، عق زدن و بالا آوردن، برای حفاظت از مسیر هوایی صورت میگیرد، اما در کل احساس خفگی هنگام غذا خوردن فشار عاطفی سنگینی بر هیجانات فرد اعمال خواهد کرد.
علت | توضیح |
|---|---|
اختلال در فرآیند بلع | آسیب در هماهنگی مغز و عضلات حلق باعث میشود عمل بلع طبیعی انجام نشود و فرد احساس خفگی کند. |
ضعف عضلات حلقی | بیمارانی که عضلات حلق آنها ضعیف است در انتقال آب و غذا دچار مشکل شده و خفگی را تجربه میکنند. |
التهاب ناشی از رفلاکس معده | التهاب در ورودی مری به دلیل رفلاکس، مانع پایین رفتن غذا شده و باعث گیر کردن و خفگی میشود. |
گیر کردن غذا در گلو | وقتی غذا پایین نرود، فرد به دنبال تلاش برای نفس کشیدن دچار احساس خفگی میشود. |
ورود غذا به مسیر تنفسی | مواد غذایی گیر کرده ممکن است به سمت مجرای تنفسی حرکت کنند و باعث تنگی راه هوا شوند. |
فشار روانی و عاطفی | تجربه خفگی هنگام غذا خوردن موجب ترس، استرس و اجتناب بیمار از غذا خوردن میشود. |
چگونه حالت خفگی در هنگام خوردن غذا رخ می دهد؟
هنگام بلع در انسان عضلات مختلفی در هماهنگی با مغز عمل میکنند. برخی از عضلات شل و برخی دیگر منقبض میشوند. عبور غذا از دهان به حلق و از حلق به مری با سیستم خاصی از تبدیل فشارهای مثبت و منفی مقدور خواهد بود. در هنگام حرکت غذا از یک حفره به حفره بعد، فشار مثبت یک حفره بیشتر شده و حفره بعدی با فشار منفی به استقبال میرود. فشار مثبت با انقباض عضلات بیشتر شده و غذا را هل میدهد و فشار منفی با مکیدن غذا منجر به عبور راحتتر به حفره بعدی میشود و این عمل تا رسیدن غذا به معده تکرار خواهد شد.
حال در نظر بگیرید که در اختلال بلع و گیر کردن غذا چه اتفاقی میافتد؟! در هنگام احساس خفگی هنگام غذا خوردن، مشکلات شایعی در این فرایند ایجاد میشود. عضلات به هر دلیلی از ایجاد فشار مثبت کافی عاجز بوده و حفره بعدی به دلیل عدم بازشدن، فشار منفی مناسبی را برای عبور راحت غذا نخواهد داشت. پس از این اتفاق با دو مشکل بزرگ روبرو خواهیم بود. در حالت اول یا غذا کاملا گیر کرده و فرد مشکل در قورت دادن غذا به صورت کامل را خواهد داشت که در این حالت، احساس خفگی هنگام غذا خوردن شدیدترین فشار را به سیستم تنفسی فرد وارد میکند و یا با عبور قسمتی از غذا و باقی ماندن قسمتی دیگر و به علت پایین نرفتن غذا از گلو به طور کامل فرد به طور خفیف احساس خفگی را تجربه خواهد کرد. در صورت نشت به سمت ریه در هر کدام از حالات بالا، آسپیراسیون رخ داده و قطعا با واکنش شدید سیستم خود مختار رو به رو خواهیم شد.
در حالت اول یا غذا کاملا گیر کرده و فرد مشکل در قورت دادن غذا به صورت کامل را خواهد داشت که در این حالت، احساس خفگی هنگام غذا خوردن شدیدترین فشار را به سیستم تنفسی فرد وارد میکند. با عبور قسمتی از غذا و باقی ماندن قسمتی دیگر و به علت پایین نرفتن غذا از گلو به طور خفیف احساس خفگی را تجربه خواهد کرد. در صورت نشت به سمت ریه در هر کدام از حالات بالا، آسپیراسیون رخ داده و قطعا با واکنش شدید سیستم خود مختار رو به رو خواهیم شد.
رفلاکس معده و مشکل بلع چگونه به احساس خفگی هنگام تغذیه منجر میشوند؟
در برخی از بیماران مبتلا به رفلاکس معده و مشکل بلع به طور همزمان ما شاهد احساس خفگی هنگام غذا خوردن خواهیم بود. در بیماران مبتلا به رفلاکس معده و مشکل بلع، بیمار پس از بلعیدن احساس خفگی را تجربه میکند.
رفلاکس معده در برخی از بیماران به قدری شدید است که حتی ساعتها پس از غذا خوردن، غذا در سطح بالای مری هم حضور داشته و مانع از عبور مواد غذایی بلعیده شده به معده میشود. در این حالت با بازگشت مواد به سطح حلق و ایجاد احساس خفگی هنگام غذا خوردن مواجه خواهیم بود. در موارد دیگر اسید معده وارد شده به فضای حلقی با ایجاد اثر التهابی و به گیر کردن ماده غذایی و ایجاد احساس خفگی هنگام غذا خوردن منجر میشود. بنابراین برای رفع مشکل رفلاکس معده و مشکل بلع ناشی از آن، نیاز به ویزیت متخصص گوارش ضروری میباشد.
علت درد معده هنگام قورت دادن غذا چیست؟
علت درد معده هنگام قورت دادن غذا واکنش فیزیولوژیک شدید سیستم خودمختار و اتونوم است. وقتی بیمار مدتها غذا نخورده و حتی احساس خفگی هنگام غذا خوردن داشته است، شرایط برای به وجود آمدن مشکلات ثانویه فراهم خواهد بود. به همین دو علت بالا درد معده هنگام قورت دادن غذا را تجربه خواهد کرد. سرفههای شدید به علت ایجاد انقباضات دیافراگم و عق زدن تشدید شده از مهمترین علل درد معده هنگام قورت دادن غذا است.
چگونه می توان علل زمینه ای پایین نرفتن غذا از گلو را کشف کرد؟
بدون اغراق! برای اینکه بدانید چه مشکلی دقیقا منجر به ایجاد احساس خفگی هنگام غذا خوردن برای شما میشود، کافی است یک تست بلع باریم بدهید. تست فلوروسکوپی بلع با بررسی دقیق مشکل زمینه ساز احساس خفگی هنگام غذا خوردن، اطلاعات کافی و شامل را در اختیار درمانگر بلع قرار داده و درمانگر متخصص در اختلال بلع با استفاده از اطلاعات این تست طرح درمان را انجام میدهد. در کنار تستهای معتبری مثل ویدئو فلوروسکوپی یا تست بلع، ارزیابیهای بالینی و بررسی تاریخچه پزشکی بیمار نیز میتواند اطلاعات سودمندی را به ما ارائه دهد.
برای برطرف کردن مشکل حالت تنگی نفس هنگام غذا خوردن چه درمانی باید انجام داد؟
برای رفع احساس خفگی هنگام غذا خوردن بایستی اطلاعات کافی از میزان فعالیتهای عضلانی درگیر در اختلال بلع آگاه باشیم. پس از مشخص شدن علت پایین نرفتن غذا از گلو با انجام موارد زیر با راهنماییهای درمانگر خود از مشکلات رهایی خواهید یافت:
- انجام الکتروتراپی بلع
- تقویت حس لمس در ناحیه حلق
- تقویت عضلات حلقی با ورزش
- استفاده از دستگاه بایوفیدبک
- تغییر در رژیم غذایی
- تمرینات تنفسی
- تمرینات بست مسیر هوایی
هر کدام از موارد فوق دارای نوع خاصی از تمرینها در بطن درمان خود هستند. انتخاب نوع تمرین و نظارت بر اجرای صحیح آن بر عهده درمانگر بلع و سماجت بر اجرای تمرینها بر عهده بیمار است.
نتیجه گیری
احساس خفگی هنگام غذا خوردن از مهمترین علامتهای اختلال بلع در بیماران دارای مشکلات نظیر ضعف عضلانی و التهاب میباشد. احساس خفگی هنگام غذا خوردن، منجر به کناره گیری از غذا خوردن میشود. برخی از بیماران استراتژیهایی مانند سرفه کردن و عق زدن را برای رهایی از حس ناخوشایند خفگی هنگام غذا خوردن به کار میبرند. درمان این مشکل پس از شناسایی علت زمینه ساز مشکل مقدور خواهد بود. ما در تیم ایران مد اس ال پی، با بهره گیری از بهترین ابزار و روشهای تشخیصی و درمانی تا رفع کامل احساس خفگی هنگام غذا خوردن در کنارتان خواهیم بود. با اشتراک گذاری این مطلب به حل مشکل بلع بیماران دیگر کمک کنید.
منابع:
سوالات متداول
اگر حالت تنگی نفس هنگام غذا خورن به شما دست میدهد با توجه به اینکه علت مشکل تنفسی شما به اختلال بلع شما مربوط میشود، لازم است که برای حل این مشکل به بلع درمانگر مراجعه کنید هر چند که پزشک ریه نیز ممکن است در صورت بروز مشکلاتی مانند آسپیراسیون و عفونت تنفسی نیز نیاز باشد.
با توجه به اینکه احساس خفگی حین خوردن یکی از نشانههای مهم اختلال بلع است لازم است که شما به درمانگر و تراپیست بلع مراجعه کنید. تراپیست بلع فردی است که تحصیلات آکادمیک در رشته آسیب شناسی گفتار و زبان و بلع (گفتاردرمانی) دارد. دقت کنید که گفتاردرمانگری میتواند به شما کمک کند که در زمینه اختلال بلع فعالیت دارد و دانش و تجربه کافی در این زمینه را نیز دارد. در برخی موارد مثل زمانی که رفلاکس معده عامل اختلال بلع است نیاز به درمان دارویی و مداخلات پزشکی نیز میباشد.
برخی تمرینات و مانورهای بلع درمانی که به صورت اکتیو توسط بیمار قابل انجام است را میتوان در منزل و با آموزش گرفتن از درمانگر خود انجام دهید اما اینکه چه تمرینی انجام شود بستگی به شرایط و مشکل شما دارد بنابراین بهتر است هیچ تمرینی را به صورت خودکار و با سرچ از اینترنت انجام ندهید و از این بابت از تراپیست خود کمک بخواهید.
اگر حالت خفگی و کبودی در حین غذا خوردن به بیمار شما دست داد باید سعی کنید بیمار را در پوزیشنی قرار دهید که بتواند راحتتر نفس بکشد، مثلا وی را به سمت جلو خم کنید و سعی کنید با ضربه زدن به پشت فرد به سرفه کردن و خروج محتویات غذایی از راه هوایی جلوگیری کنید و در این شرایط از دادن آب و تشدید مشکل خودداری کنید. اگر تنفس برای بیمار دشوار شد و موفق به سرفههای موثر برای تخلیه راه هوایی نشد حتما با اورژانس تماس بگیرید.
تجربیات درمانگران
|
اشتراک گذاری:
نرگس خاکباز
کارشناس ارشد گفتاردرمانی درمانگر تخصصی بلع و گفتار
52
سلام وقت بخیر امروز میخواهم تجربه درمان بیماری را که احساس خفگی هنگام غذا خوردن داشت با شما به اشتراک بگذارم.
بیمار خانم ۳۰ ساله ای بود که به دنبال کاهش وزن ناخواسته به دنبال اجتناب از غذا خوردن و آب خوردن داشتند. این بیمار به دلیل تجربیات تلخی که در هنگام غذا خوردن داشتند از خوردن مواد غذایی اجتناب میکردند. کاهش وزن ۳۰ کیلویی نتیجه احساس خفگی حین خوردن در این بیمار بود. حس خفگی حین خوردن به دنبال ضعف عضلانی، نقص در صعود حنجره، کاهش حس دهان و خلق حساس بیمار اتفاق افتاده بود. بیمار وقتی مواد غذایی را میجوید اضطراب پریدن غذا به گلو و خفگی را داشت. در حین معاینه مرتباً از راهکارهایی در رابطه با کاهش خطر خفگی حین خوردن میپرسید و همواره از حالت تنگی نفس هنگام غذا خوردن شکایت داشت. مشکل در قورت دادن غذا در این بیمار ناشی از ضعف عضلات و نقص در صعود حنجره بود.اما مشکل وی به قدری شدید نبود که نتواند مواد غذایی را بخورد. در واقع سیستم اعصاب و روان بیمار به دلیل خلق حساس بر عملکرد بلع تاثیر منفی گذاشته بود و باعث ترس از غذا خوردن در این بیمار شده بود.
با کسب مشاوره از روانشناس احساسات وی را کنترل کردیم. تجربیات تلخی که در حین غذا خوردن به دنبال احساس خفگی حین خوردن داشت به مرور زمان با تجربیات مثبت حین غذا خوردن همراه شد. موفقیت وی در غذا خوردن به دنبال استفاده از دستگاه وایتال استیم و تمرین تقویت عضلات حلق سبب رفع حس خفگی حین خوردن شد. همچنین راهکارهایی طلایی برای کاهش خطر خفگی حین خوردن به ایشان ارائه گردید تا مطمئن شود که لقمه غذا نمیتواند او را خفه کند. پس از حدود سه ماه درمان پیوسته مشکل در قورت دادن غذا رفع شد و بیمار به مرور تمام مواد غذایی را توانست تحمل کند. حدوداً پس از یک سال او را در بیمارستان ملاقات کردیم. چهره وی به قدری عوض شده بود و وزنگیری بیمار به اندازهای بود که اصلا او را نشناختیم. این است قدرت بلع درمانی!