سوراخ شدن معده به چه معنی است؟
سوراخ شدن معده که در پزشکی به آن gastrointestinal fistula (GIF) گفته میشود، به ایجاد شدن حفره و فیستول غیرعادی در فضای گوارشی گفته میشود که منجر به نشت محتویات معده به فضای خارج معده میشود. سوراخ شدن معده ریسک ابتلا به عفونت در ارگانهای داخلی را به دلیل نشت محتویات معده افزایش میدهد. سوراخ شدن معده معمولا به دنبال جراحیهایی که در حفره شکم انجام میگیرد اتفاق میافتد اما اگر فردی از بیماریهای مزمن گوارشی همچون رفلاکس اسید معده رنج ببرد ریسک سوراخ شدن معده را از سایر افراد بیشتر خواهد داشت.
محور | موارد کلیدی |
|---|---|
تعریف | ایجاد حفره/فیستول غیرعادی در مسیر گوارشی که باعث نشت محتویات معده به بیرون میشود و ریسک عفونت داخلی را افزایش میدهد. |
علل شایع | جراحیهای داخل شکم، رفلاکس مزمن اسید معده، سرطان و تومور، رادیوتراپی شکم، آبسه، انسداد معده، عفونت، هماتوم، سوءتغذیه، تروما (چاقو/گلوله) و مشکلات بخیهها/سوچورها. |
علائم | درد شکمی، تب، انسداد شکمی، اسهال، خونریزی مقعدی، افزایش WBC، کاهش وزن و سوءجذب، دهیدراسیون، بدتر شدن بیماریهای زمینهای. |
عوارض مهم | سپسیس (عفونت خون) بهعنوان جدیترین عارضه؛ وضعیت اورژانسی با خطر افت فشار خون و آسیب ارگانها. |
تشخیص | آزمایش خون (الکترولیتها، آلبومین)، آندوسکوپی، تصویربرداری با باریم (Barium Swallow)، فیستولوگرام با ماده حاجب و X-ray. |
درمان / پیشآگهی | اغلب بدون جراحی و با مراقبت حمایتی: تأمین آب و اصلاح الکترولیت، کنترل عفونت و اسید معده، کاهش خروج ترشحات و مراقبت از فیستول؛ در بسیاری موارد ۵–۳ ماه پیگیری و در صورت عدم بهبود، جراحی مطرح میشود. (بسیاری از فیستولها طی ≈۵ هفته خودبهخود بسته میشوند.) |
پیشگیری و زمان مراجعه | مدیریت علت زمینهای (رفلاکس، عفونت، مراقبتهای پس از جراحی). در صورت تب، درد شکمی غیرعادی، اسهال شدید، کاهش وزن غیرمنتظره یا نشت ترشحات، مراجعه سریع به پزشک ضروری است. |
چگونه رفلاکس اسید معده باعث سوراخ شدن معده میشود؟
رفلاکس اسید معده یا GERD به در معرض قرار گرفتن لایه مخاطی دستگاه گوارش با اسید معده گفته میشود. مبحث رفلاکس اسید معده بسیار گسترده است و چنانچه به اطلاعات بیشتری نیاز دارید میتوانید مقالات رفلاکس اسید معده را در سایت ما جست و جو و مطالعه بفرمایید. رفلاکس اسید معده به دنبال دلایلی مانند زیاد شدن ترشح اسید معده رخ میدهد. زیاد شدن ترشح اسید معده باعث تخریب بافت محافظتی سیستم گوارشی میشود و این امر زمینه مشکلات گوارشی دیگر از جمله زخم معده را فراهم میکند.
در صورتی که رفلاکس اسید معده مزمن شود و درمان نشود در درازمدت علاوه بر تخریب موکوس معده، بافت های مجاور نیز آسیب میبینند و ایجاد منفذ و سوراخ شدن معده به دنبال زیاد شدن ترشح اسید معده رخ خواهد داد پس میتوان رفلاکس اسید معده را یک دلیل سوراخ شدن معده دانست. از طرفی دیگر در بافتهای مخاطی معده میکروبهای هلیکوباکتر به صورت کولونی وجود دارند. هلیکوباکتر به خودی خود مشکلی برای ما ایجاد نمیکند اما در صورتی که به بافت اپی تلیال برسند میتوانند زمینه ایجاد عفونت را فراهم کنند و مطالعات نشان داده است که عفونت هلیکوباکتر با بیماریهایی مانند سرطانهای سیستم گوارشی، زخم معده و مشکلاتی مثل سوراخ شدن معده و کاهش عملکرد دستگاه گوارش همراه است اما مطالعات در مورد ارتباط بین هلیکوباکتر و رفلاکس اسید معده هنوز کاملا ثابت نشده است و مطالعات در این زمینه همچنان ادامه دارد.
دلیل سوراخ شدن معده چیست؟
دلایل متعددی برای سوراخ شدن معده مطرح شده است که مهمترین آنها شامل موارد زیر است:
- جراحیهای حفره داخل شکمی
- سرطان
- رادیوتراپی در ناحیه شکم
- سوچورها و بخیههای حفره شکم
- آبسه شکمی
- انسداد معده
- عفونت
- تومور
- وجود هماتوم یا لخته خون
- سو تغذیه
- تروماهایی مانند ضربات چاقو یا شلیک گلوله به حفره شکم
سوراخ شدن معده چه نشانه هایی دارد؟
- دردهای شکمی
- انسداد شکمی
- تب
- افزایش تعداد گلبولهای سفید که در آزمایشات مشخص میشود.
- اسهال
- خونریزی مقعدی
- عفونت خون یا سپسیس
- جذب ضعیف مواد غذایی توسط بدن و کاهش وزن
- کاهش آب بدن یا دهیدراسیون
- بدتر شدن بیماریهای زمینهای در افرادی که بیماری زمینهای دارند.
سوراخ شدن معده چه مشکلاتی به همراه دارد؟
مهم ترین عارضهی جدی وخطرناکی که سوراخ شدن معده ایجاد میکند سپسیس یا عفونت خون است. سپسیس شرایط اورژانسی پزشکی است که بدن واکنش شدید به باکتریها نشان داده است. این شرایط میتواند منجر به کاهش شدید فشار خون و آسیب به ارگانها و در نهایت مرگ شود.
آیا میتوان از سوراخ شدن معده جلوگیری کرد؟
پیشگیری از سوراخ شدن معده بستگی به دلیل سوراخ شدن معده دارد. برای مثال زمانی که دلیل سوراخ شدن معده ضربات و جراحت است درمان فوری و سریع آن به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در نظر گرفته میشود. در مواردی که بیماریهای زمینه ای مانند رفلاکس اسید معده، دلیل سوراخ شدن معده است، استراتژیهای مدیریتی و درمانهای پزشکی لازم است. و در مواردی که فرد جراحیهای حفره شکمی دارد اقداماتی مثل دریافت آنتی بیوتیک و همچنین داروهایی که از زیاد شدن ترشح اسید معده جلوگیری میکنند را طبق دستور پزشک معالج دریافت کند.
با انجام چه تستها و آزمایشاتی میتوان سوراخ معده را تشخیص داد؟
آزمایش خون جهت بررسی الکترولیتها و پروتئینهای مهم خون مثل آلبومین
آندوسکوپی
عکسX-ray از سیستم گوارشی که باریم سوالو (barium sallow) نام دارد که ماده حاجب به صورت خوراکی به بیمار داده میشود و مسیر گوارشی دیده میشود.
ترسیم فیستولوگرام که با تزریق ماده حاجب و اشعه ایکس انجام میشود.
آیا راهی برای ترمیم سوراخ معده وجود دارد؟
در برخی موارد درمان سوراخ شدن معده جراحی است اما در بیشتر موارد پزشکان درمان جراحی را انتخاب نمیکنند زیرا 70 تا 90 درصد این فیستولها به خودی خود در طول 5 هفته بسته میشوند و تمرکز درمان بیشتر بر روی تغذیه خوب بیمار و جلوگیری از عفونت قرار میگیرد. درمان همچنین ممکن است شامل موارد زیر نیز باشد:
تامین و ذخیره آب بدن
اصلاح الکترولیتهای موجود در سرم خون
نرمال کردن میزان اسید معده
کاهش خروج آب بدن از فیستول
کنترل عفونت و جلوگیری از سپسیس
درمان و مراقبت های ادامه دار از سوراخ
اگر بعد از 3 تا 6 ماه از شروع درمان بهبودی حاصل نشود ممکن است پزشک گزینه جراجی را پیشنهاد دهد.
چه زمانی سوراخ یا فیستول خودش بسته میشود؟
زمانی که:
1. وضعیت سلامت عمومی بیمار خوب باشد.
2. عفونت کنترل شده باشد.
3. بدن بیمار به خوبی تغذیه شود.
4. خروج مایعات و ترشحات از فیستول کم باشد.
در صورت سوراخ شدن معده چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
وقتی که نشانههایی مانند کاهش وزن غیر عادی، تب، اسهال شدید، دردهای شکمی غیر عادی و نشت ترشحات از قسمتهایی مثل مقعد و یا قسمتهایی که جراحی شده مشاهده شود و در صورتی که شما جراحی ناحیه شکم یا بیماری زمینهای مثل رفلاکس اسید معده وجود داشته باشد نیاز به ویزیت پزشک میباشد.
نتیجه گیری
سوراخ شدن معده یک شرایط حاد پزشکی است که نیاز به درمان و اقدامات پیگیرانه دارد. رفلاکس اسید معده و جراحیهای ناحیه شکم مهم ترین علت سوراخ شدن معده هستند. سوراخ شدن معده با انجام آزمایش و عکس برداری قابل تشخیص است. درمان سوراخ معده بستگی به دلیل ایجاد آن دارد و ممکن است جراحی گزینه درمانی برای یک بیمار باشد اما در بیشتر موارد تحت مراقبتها و اقدامات پیشگیرانه بهبودی خود به خودی حاصل خواهد شد.
سوالات متداول
سوراخ شدن معده مشکلاتی زیادی را میتواند برای افراد ایجاد کند و در صورتی که درمان نشود ریسک ابتلا به بیماریهای جدی مثل سرطان را افزایش میدهد.
با وجود اقدامات جراحی و درمانهایی که امروزه در پزشکی وجود دارد نادر است که سوراخ معده به صورت دائمی باقی بماند.
|
اشتراک گذاری:
