اختلال تکلم در کودکان چه پیامدهایی دارد؟

معمولا رشد و تکامل کودکان در حیطه‌های حرکتی، شناختی، اجتماعی و ارتباطی (گفتاری) مورد توجه متخصصین و خانواده‌ها قرار می‌گیرد. در این بین رشد گفتار و زبان به دو علت بسیار ضروری است: اول اینکه زبان وسیله‌ای برای تفکر است و دوم اینکه از طریق آن می‌توانیم ارتباطات اجتماعی را شکل و گسترش دهیم. بنابراین تاخیر در صحبت کردن می‌تواند ابعاد مختلف زندگی اجتماعی کودک را تحت تاثیر قرار دهد و باعث شکل گیری تجارب ناخوشایندی شود. علاوه بر آن تکامل زبان در کودکان بر سایر جنبه‌های رشدی تاثیر عمیقی دارد. ارتقای مهارت‌های ارتباطی در کودکان باعث دستیابی آن‌ها به مهارت تصمیم گیری، استقلال، افزایش اعتماد به نفس، مشارکت در گروه، تکامل رفتاری و عاطفی و حتی فرصت‌های تحصیلی بهتر خواهد شد. کودکانی که مشکلات گفتاری و زبانی را تجربه می‌کنند نمی‌توانند با همسالان خود به درستی ارتباط برقرار کنند و انزوا و گوشه گیری را برمی‌گزینند. درنتیجه این کودکان به مرور از شرکت در گروه‌های اجتماعی و بازی‌های گروهی متناسب با سن خود طرد می‌شوند. همچنین مشکلات زبان درکی و بیانی، این کودکان را در دوران تحصیل با دشواری‌های زیادی رو به رو می‌کند.

تاخیر در صحبت کردن تا چه سنی طبیعی است؟

تشخیص تاخیر گفتار و زبان در کودکان اغلب برای والدین چالش برانگیز است. به طور کلی روند رشد گفتار و زبان برای بیش‌تر کودکان قابل تعمیم است اما باید تفاوت‌های فردی کودکان را نیز در نظر گرفت. به عنوان مثال اکثر کودکان فارسی زبان در 12 ماهگی اولین کلمات معنادار خود را بیان می‌کنند با این حال برخی زودتر و برخی دیرتر از این سن شروع به بیان اولین واژگان می‌کنند. کودک در بدو تولد از طریق گریه‌کردن، نیازها و مشکلات جسمی خود را نشان می‌دهد. به تدریج در سال‌های اولیه دوران رشد، کودکان زبان جامعه خود را فرامی‌گیرند. فراگیری زبان دربردارنده دو مهارت درک و تولید گفتار است. کودکان برای اینکه گفتار را به‌ کار ببرند، نیازمند درک کلمه و ساختار دستوری گفتار دیگران هستند. بنابراین مهارت‌های درکی کودک در کنار مهارت‌های بیانی باید مورد توجه قرار بگیرد. کودکان معمولا در 6 ماهگی شروع به تولید صداهایی می‌کنند که تحت قان و قون شناخته می‌شوند. به تدریج در 12 ماهگی کودکان شروع به بیان اولین کلمات می‌کنند و تا 18 ماهگی خزانه واژگان بیانی آن‌ها تقریبا به 50 کلمه می‌رسد. پس از آن کودکان در 24 ماهگی شروع به ترکیب کلمات می‌کنند و جمله سازی آغاز می‌شود. بعد از سه سالگی مهارت‌های بیانی کودک پیچیده‌تر شده و کودک می‌تواند با جملات مناسب در مورد رویدادهای روزمره با سایرین مکالمه کند. همان‌طور که گفتیم ویژگی‌های درکی و بیانی هر کودک و روند تکاملی او منحصر به فرد و ویژه است اما اگر سطح زبان درکی و بیانی کودک شما متناسب با سن تقویمی او نیست ضروری است کودک توسط یک گفتاردرمان ارزیابی شود. سه سال اول زندگی کودک سال‌های مهمی برای رشد موثر زبانی، شناختی، عاطفی و تعاملی هستند. در این دوره مغز با سرعت بالایی تکامل میابد اما به مرور سرعت تکامل و یادگیری کم می‌گردد. به همین دلیل تشخیص به موقع اختلال تکلم در کودکان و تعیین علت تاخیر گفتار در کودکان بسیار مهم است. ارائه درمان به هنگام در سال‌های اولیه رشد موثرترین خروجی درمان را دارد و باعث ارتقای کارآمد مهارت‌های ارتباطی و کلامی و نیز افزایش توانایی‌های شناختی می‌گردد.

علت تاخیر در گفتار کودکان چیست؟

اختلال تکلم در کودکان و تاخیر در صحبت کردن ممکن است برگرفته از یک علت یا اختلال در چندین سطح باشد. تاخیر و اختلال تکلم در کودکان می‌تواند ناشی از عواملی چون کم شنوایی، مشکلات نورولوژیکی و آسیب مغزی مانند فلج مغزی، اختلال طیف اوتیسم، آپراکسی گفتار، کم توانی ذهنی ، تعاملات کلامی محدود و محیط نامناسب و... باشد که در ادامه به آن می‌پردازیم.
کم شنوایی: کم شنوایی یکی از شایع‌ترین نقایص هنگام تولد است. حس شنوایی نقش اساسی در رشد مهارت‌های زبانی و ارتباطی دارد.  آسیب شنوایی در کودکان، به ویژه آسیب در سنین بحرانی زبان آموزی، موجب تاخیر در فراگیری زبان درکی و بیانی ‌می‌گردد و نیازمند توجه ویژه می‌باشد.
مشکلات نورولوژیکی: اختلالات نورولوژیکی به اختلالات عصبی گفته می‌شود که بر عملکرد مغز تاثیر می‌گذارند. برخی از این آسیب‌ها نسبتا شایع و بعضی نادر هستند. فلج مغزی ، دیستروفی عضلانی دوشن و ضربه مغزی اکتسابی از شایع‌ترین اختلالات نورولوژیکی هستند. اختلال در عملکرد مغز بر عملکرد عضلات و توانایی حرکتی تاثیر می‌گذارد و می‌تواند علت تاخیر در گفتار کودکان باشد.
اختلال اوتیسم: اختلال اوتیسم یک مشکل عصبی تکاملی دائمی است که باعث ایجاد مشکلات رفتاری و ارتباطی می‌شود. این کودکان به شیوه‌ای متفاوت از همتایان طبیعی خود، با اطرافیان و محیط تعامل می‌کنند. با توجه به اینکه اختلال اوتیسم می‌تواند علت تاخیر در گفتار کودکان باشد ضروری است والدین نسبت به مهارت‌های ارتباطی و تعاملات اجتماعی کودک خود و روند رشد طبیعی کودک اطلاعات و آگاهی کافی داشته باشند.
آپراکسی گفتار: آپراکسی نوعی اختلال گفتاری است که به دلیل عدم توانایی مناسب مغز در برنامه ریزی و هماهنگی عضلات برای بیان صداها و کلمات رخ می‌دهد. در این اختلال فاصله مهارت‌های درکی و بیانی کودک معمولا زیاد است و کودک ضعف عضلانی ندارد. اختلال آپراکسی سبب می‌شود کودک علی رغم تلاش زیاد برای صحبت کردن نتواند ارتباط کلامی مناسب برقرار کند.
محیط کلامی نامناسب: محیط پیرامون کودک و تعاملات والدین با کودک تاثیر چشمگیری بر رشد مهارت‌های درکی و گفتاری دارد. خواندن کتاب و شعر برای کودکان و تعاملات کلامی روزمره مناسب می‌تواند به شکوفایی بهتر مهارت‌های کلامی کودک کمک کند. با این حال برخی کودکان در محیط‌هایی پرورش میابند که حداقل ارتباطات کلامی در آن برقرار است اما مهارت‌های ارتباطی و کلامی قوی کسب می‌کنند.
لازم به ذکر است علت تاخیر در گفتار کودکان به موارد گفته شده محدود نیست و ممکن است شامل علل متنوع دیگری باشد که شناسایی آن بر عهده آسیب شناس گفتار و زبان است. بنابراین توصیه می‌شود با مشاهده علائمی از تاخیر گفتار در کودکتان با یک آسیب شناس گفتارو زبان مشورت نمایید.

تشخیص و درمان تاخیر گفتار بر عهده چه کسی است؟

آسیب شناس گفتار و زبان مهم‌ترین فرد در در درمان اختلالات گفتار و زبان است. گفتاردرمان ابتدا با تاریخچه گیری و ارزیابی دقیق کودک مشکل گفتاری را شناسایی کرده و متناسب با آن توصیه های لازم را به خانواده ارائه می‌دهد. درمان بسیاری از مشکلات گفتاری و زبانی چند رشته‌ای است و سایر متخصصین از جمله کاردرمان، شنوایی شناس، بازی درمان، روانپزشک یا روانشناس در کنار گفتاردرمان به تیم درمان اضافه می‌شوند. پس از مشخص شدن علت تاخیر گفتار در کودکان درمانگر برنامه درمانی کودک را بر اساس سطح توانمندی‌ها و ویژگی‌های رفتاری او به شکل تخصصی طراحی می‌کند. بایستی بدانید که خانواده نقش پررنگی در رسیدن به نتایج درمان موفقیت آمیز ایفا می‌کند لذا آموزش دقیق خانواده توسط گفتاردرمان و همکاری والدین با درمانگر بسیار مهم است.

آشنایی با لکنت زبان کودک

لکنت زبان کودک یکی از انواع اختلالات گفتاری کودکان است که می‌تواند در سنین مختلف بروز پیدا کند و اغلب شروع ناگهانی دارد. لکنت زبان یا ناروانی مانع از مکالمه پیوسته و روان کودک می‌شود و با نشانه هایی چون تکرار کلمه، هجا یا واج، کشیده گویی یا گیر کردن (قفل) شناخته می‌شود. لازم به ذکر است درمان به موقع لکنت زبان کودک در روند بهبودی آن بسیار موثر است.

سخن آخر

علت تاخیر در گفتار کودکان بایستی به موقع توسط گفتاردرمان شناسایی شود. با توجه به سن طلایی زبان آموزی کودکان، تشخیص زود هنگام کودکانی که در مراحل ابتدایی تاخیر در صحبت کردن هستند برای ارائه خدمات درمانی مناسب ضروری است. اختلالات گفتار و زبان یکی از مشکلات مهم حوزه سلامت به شمار می‌روند چراکه باعث ایجاد معضلات زیادی در دوران کودکی می‌شوند و حتی می‌توانند زمینه ساز مشکلات اجتماعی در بزرگسالی شوند. آسیب شناس گفتار و زبان نقش کلیدی درروند شناسایی علت تاخیر در گفتار کودکان و درمان آن ایفا می‌کند. ما اینجا در تیم ایران مد اس ال پی با داشتن درمانگران متخصص در حیطه درمان اختلالات رشدی کودکان آماده ارائه با کیفیت‌ترین و بروزترین خدمات درمانی به شما هستیم. جهت آشنایی بیش‌تر با تیم ایران مد اس ال پی می‌توانید با دنبال کردن صفحات مجازی ما، به سایر مقالات، فیلم‌ها و محتویات آموزشی در حیطه اختلالات رشدی دسترسی داشته باشید.