توصیفی کوتاه در مورد اختلال بلع در نوزادان

اختلال بلع ناتوانی در انتقال لقمه‌ی غذایی از دهان به معده است. اختلال بلع می‌تواند هم در دوران نوزادی و کودکی و هم در دوران بزرگسالی اتفاق بیافتد. دیسفاژی کودکان یا اختلال بلع کودکان زمانی اتفاق می‌افتد که کودک مشکلاتی در خوردن و بلعیدن غذا و مایعات داشته باشد. این مشکل می‌تواند در هر کدام از مراحل بلع (دهانی، حلقی و مروی) دیده شود. همچنین ممکن است کودک حین خوردن احساس درد داشته باشد. برای کودکی که اختلال بلع دارد، تغذیه کافی و رساندن مواد غذایی به بدن به اندازه و حجم مناسب دشوار است و در نتیجه رشد کودک و خصوصا وزن‌گیری در نوزادان با خطر جدی مواجه می‌شود. بنابراین اختلال بلع در کودکان و نوزادان در درجه‌ی اول رشد آن‌ها را در تمام جنبه‌های حرکتی، حسی، شناختی و یادگیری را متاثر می‌کند.

علت اختلال بلع در نوزادان و کودکان چه می‌تواند باشد؟

مشکلات تغذیه‌ای و اختلال بلع در کودکان شایع است و تخمین زده می شود که 25% تا 45% کودکان در طی دوران رشد شکل‌هایی از اختلال بلع را تجربه می‌کنند. با توجه به رایج بودن اختلال بلع در کودکان و نوزادان ممکن است برای شما سوال شود که علل اختلال بلع نوزادان و کودکان چیست؟ به صورت کلی طیف وسیعی از بیماری‌ها، اختلالات و ناهنجاری‌ها و سندرم‌های مادرزاری می‌تواند اختلال بلع در کودکان و نوزادان را ایجاد کند؛ در زیر به مهم ترین دلایل این مشکل در کودکان و نوزادان اشاره شده است:

زایمان زود رس یا prematurity

نوزادی که پیش از موعد مقرر و قبل از کامل شدن 38 هفته دوران جنینی به دنیا بیاید به دلیل عدم تکمیل رشد در دوران جنینی در معرض اختلال بلع و شیر خوردن می‌باشد. توانایی مکیدن و بلعیدن در دوران جنینی معمولا تا قبل از 35 هفتگی کامل می‌شود. چنانچه نوزاد به هر دلیلی زودتر از این دوران متولد شود در معرض مشکلات بلع و تغذیه است. بنابراین نارس بودن نوزاد از علل اختلال بلع نوزادان به شمار می‌رود. درمان اختلال بلع در نوزادان از ابتدای تولد بلافاصله پس از تشخیص امکان پذیر است.

آسیب‌های مغزی

هر گونه آسیب به مغز مانند ضربه‌های مغزی که عملکرد قسمت‌های کنترل کننده بلع را تحت تاثیر قرار دهد، می‌تواند موجب دیسفاژی کودکان و نوزادان شود.

آسیب‌های حین تولد

شرایطی مانند زایمان سخت می‌تواند موجب نرسیدن اکسیژن به نوزاد در حین تولد شود و آسیب‌های مغزی پایدار مانند فلج مغزی یا CP ایجاد کند. اختلال بلع در کودکان و نوزادان سی پی می‌تواند به صورت مشکلات حسی، مشکلات جویدن و یا حتی مشکلات در ساختار و عملکرد حلقی باشد. درمان اختلال بلع در نوزادان و کودکان سی پی نیازمند بررسی جامع تمامی مراحل بلع می‌باشد.

شکاف لب و کام

اختلال بلع در شکاف لب و کام به علت ناهنجاری در ساختار دهان رایج می‌باشد. در مرحله دهانی بلع لب‌ها در جمع کردن لقمه غذایی و جلوگیری از ریختن مواد از دهان و همچنین ایجاد فشار در جهت به عقب راندن لقمه‌ی غذایی به همراه عضله‌ی زبان نقش مهمی دارد. علاوه بر این ساختار کام و سقف دهان در جهت بستن حفره بینی و جلوگیری از برگشت غذا به بینی عمل می‌کند. چنانچه در این ساختارها ناهنجاری وجود داشته باشد عملکرد طبیعی بلع کودک و نوزاد را مختل می‌کند.

رفلاکس

رفلاکس؛ برگشت غذا از معده به دهان می‌باشد. این مشکل در نوزادان و کودکان زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از غذا یا شیر از معده به سمت مری و دهان برگشت کند و می‌تواند از دلایل شایع اختلال بلع در کودکان و نوزادان بشمار رود زیرا اسفنگترها و دریچه‌های مری در ابتدای تولد ضعیف است و رفلاکس به صورت طبیعی اتفاق می‌افتد. اما در صورتی که این مشکل به میزانی زیاد باشد که مشکلات بلع و تنفس ایجاد کند، نیاز به مداخله درمانی می‌باشد.

درمان اختلال بلع در نوزادان که به تبع رفلاکس ایجاد شده است نیازمند مداخلات درمانی ودارویی پزشک می‌باشد. اصلاح پوزیشن‌های شیردهی نیز می‌تواند در جلوگیری از بروز رفلاکس موثر باشد که آموزش این پوزیشن ها توسط درمانگران بلع و پرستاران انجام می‌شود. مشکلات رفلاکس معمولا تا یک سالگی از بین می‌رود. در صورتی که در کودکان بالای 2 سال بیش از 2 بار در هفته اتفاق بیافتد، اختلال محسوب می‌شود و نیاز به ویزیت پزشک وجود دارد.

مشکلات حسی

اختلالات حسی نظیر بیش حسی و یا کم حسی ناحیه داخل دهان نوزادان و کودکان نیز در ایجاد اختلال در روند بلع طبیعی نقش دارد. برخی از کودکان به علل مختلفی نظیر رفلاکس و آسیب مغز و سیستم اعصاب و یا حتی عدم رسش سیستم عصبی مرکزی به شکل متفاوتی اطلاعات حسی براگیخته شده در ناحیه دهان را دریافت می‌کنند. به طور مثال اگر نوزاد یا کودک شما با قرارگرفتن نوک سینه مادر بی‌قرار شده و نمی‌تواند مکیدن و شیر خوردن را شروع کند، ممکن است دارای مشکل بلع منتج از اختلال حسی باشد. قرار گرفتن نوک سینه مادر در درون دهان نوزاد، برخورد لباس مادر و یا حتی قسمتی از بدنش با صورت نوزاد، بوی شیر و حتی بوی مادر می‌تواند در صورت وجود مشکلات حسی در نوزاد منجر به بد عملکردی بلع شود. 
در این اختلال ظاهرا مشکل خاصی وجود ندارد اما با بررسی دقیق‌تر متوجه می‌شویم که نوزاد به دلایل نامشخصی حس متفاوتی از بو، لمس، نور و حتی شنیدار دریافت می‌کند. در برخی موارد حتی ممکن است والدین بیان کنند که این نوزاد لجباز است. در حالی که این برداشت کاملا اشتباه است.
در مواردی ممکن است نوزاد اصلا محرک تغذیه‌ای مانند شیر را در دهانش به علت کم حسی متوجه نشود. در این حالت هیچ برونداد و تلاش برای غذا خوردن در نوزاد مشاهده نمی‌شود.
درمان اختلال بلع در نوزادان برای درمان اختلالات حسی راهکار‌هایی را پیشنهاد می‌دهد. در ادامه مقاله به این موارد می‌پردازیم.

علائم و نشانه های اختلال بلع کودکان چیست؟

به صورت کلی علائم دیسفاژی کودکان و نوزادان متنوع و زیاد است و علاوه بر سختی و مشکل در بلعیدن مایعات و غذا نشانه‌های دیگری مانند:
    سرفه
    خفگی
    مشکلات تنفسی حین غذا یا شیر خوردن
    گریه شدید حین شیر خوردن
    استفراغ
    کاهش وزن
    عدم وزن‌گیری نوزاد
مشاهده می‌شود. نشانه های اختلال بلع در کودکان بالای سه سال به صورت:
    سرفه
    خفگی
    سختی در نفس کشیدن حین غذا خوردن
    آبریزش دهانی
    خوردن کند و آهسته
    احساس گیر کردن غذا در گلو
    کاهش وزن
    عدم وزن گیری
    کیفیت صدای متفاوت

درمان اختلال بلع در نوزادان به چه شکلی انجام می‌شود؟

درمان اختلال بلع در نوزادان و کودکان شامل درمان‌های رفتاری، دارو درمانی، تمرین درمانی و جراحی می‌باشد. آسیب شناس گفتار و زبان و بلع با کودک و نوزاد شما کار می‌کند تا مشکلات حسی و حرکتی مرتبط با اختلال بلع کودک را برطرف کند و در صورت نیاز تمرین درمانی و اقدامات لازم جهت بهبود تون عضلانی را انجام می‌دهد. تمامی افراد حاضر در تیم ایران مد اس ال پی دارای مهارت و تجربه کافی در زمینه درمان اختلال بلع در نوزادان و کودکان هستند و شما می‌توانید با اطمینان خاطر درمان فرزند دلبندتان را به ما بسپارید.

جزئیات بیشتری از بلع درمانی در نوزادان

درمان اختلال بلع در نوزادان روند کاملا متفاوتی با درمان بزرگسالان دارد. در درمان اختلال بلع در نوزادان علاوه بر لزوم برقراری ارتباط فیزیکی موثر با نوزاد، بایستی احتیاط برنامه‌ریزی شده‌ای در مواردی مانند افت اکسیژن خون، بی‌قراری‌های شدید نوزاد و... در نظر گرفته شود. 
پس از اطمینان از ثبات شرایط پزشکی نوزاد بایستی بررسی علت برای طراحی درمان اختلال بلع در نوزادان شروع شود. آسیب شناسی که توسط گفتاردرمانگر انجام می‌شود، مشکل زمینه ساز و پدید آورنده اختلال بلع را شناسایی می‌کند. ‌ درمان اختلال بلع در نوزادان بر مبنای مشکل زمینه‌ای است.
در درمان اختلال بلع در نوزادان روش‌های مختلفی برای حل مشکل بلع به کار می‌رود. در زیر به تعدادی از این درمان‌ها اشاره می‌نماییم.
•    اگر نوزادی دارای رفلاکس، ترشح بیش از بزاق، عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی، شلی و یا اسپاسم در عضلات و .... است که خللی در بلع بیمار ایجاد می‌کند، دارو درمانی می‌تواند برای بیمار مفید باشد.
•    تمرین درمانی برای کودکانی که نقص حرکت را به علت ضعف عضله، کم شدن دامنه حرکتی، نقص سرعت‌دهی به حرکات تجربه می‌کنند، مفید خواهد بود.
•    اگر کودکی به دلیل اختلالات حسی مشکلاتی در عملکرد بلع خود دارد، درمان اختلال بلع در نوزادان بهتر است به صورت تحریک دهی و غرقه سازی سلسله مراتبی انجام شود.
•    درمان اختلال بلع در نوزادانی که اختلال بلع را بدلیل مشکلات رفتاری تجربه می‌کنند، با تعدیل محرکات محیطی، کاهش استرس و کنترل هیجان خواهد بود.
•    استفاده از ابزارها و پوزیشن‌های تغذیه‌ای نیز در درمان اختلال بلع در نوزادان با عنوان درمان‌های جبرانی اختلال بلع شناخته می‌شود.

نتیجه گیری

درمان اختلال بلع در نوزادان با توجه به متاثر بودن تمامی مراحل رشد کودک از تغذیه مناسب و کافی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. علل اختلال بلع نوزادان و کودکان متنوع است. اختلال بلع در کودکان یا دیسفاژی کودکان از اختلالات دوران کودکی می‌باشد و درمان آن بر عهده‌ی آسیب شناس گفتار و زبان و بلع می باشد. تیم ایران مد اس ال پی با دارا بودن درمانگران با تجربه وآگاه انتخابی مناسب برای کمک به کودک شماست. از اینکه تا انتهای این مقاله همراه ما بودید سپاسگزاریم. برای کسب اطلاعات و راهنمایی کافی است با شماره‌های درج شده در سایت با ما تماس بگیرید.