آیا میدانید بدن انسان چگونه غذا را هضم میکند؟
هضم غذا یکی از مهمترین وظایف دستگاه گوارش به شمار میرود. دستگاه گوارش بخش گستردهای از ساختارهای بدن شامل دهان، حلق، مری، معده، روده کوچک، روده بزرگ و راست روده را به خود اختصاص میدهد. بخشهای دیگری چون صفرا، کبد و لوزالمعده نیز به طور غیر مستقیم به فرایند گوارش کمک میکنند و ترشحات خود را برای کامل شدن فرایند هضم به مسیر گوارشی میریزند. غذای ما ترکیبی از پروتئینها، چربیها، کربوهیدراتها، آب و مواد معدنی است که طی عمل گوارش و توسط آنزیمهای دستگاه گوارش به موادی چون اسیدآمینه، اسیدهای چرب، مونوساکاریدها، ویتامینها و... تبدیل میشوند.
اولین مرحله گوارش بلع است که از دهان آغاز میگردد. در دهان دندانها غذا را خرد کرده و به کمک زبان آن را به خوبی با بزاق دهان ترکیب میکنند تا آنزیمهای گوارشی به شکل موثرتری آنها را تجزیه نمایند. سپس با عمل بلع غذا وارد مری و معده شده تا مرحله بعدی هضم غذا آغاز شود.
در معده، غذا توسط حرکات دیواره معده با اسید معده ترکیب میشود و طی تغییرات شیمیایی به مایع شیری رنگی به نام کیموس تبدیل میگردد. اسید معده یکی از مهمترین فاکتورهای هضم غذا است که علاوه بر هضم غذا باکتریها و ویروسهای احتمالی غذا را نیز از بین میبرد. کیموس از طریق دریچه پایینی معده برای هضم بیشتر و جذب غذا به روده کوچک منتقل میشود. در روده فرایند هضم کامل شده و بیشتر مواد مغزی از طریق دیواره روده جذب خون میشود. بقایای غذای هضم شده به روده بزرگ میرسد.
در روده بزرگ آب و برخی مواد غذایی که امکان جذب دارند ذخیره شده و بقیه آن به شکل مدفوع دفع میشود. سلولهای بدن مواد غذایی مورد نیاز خود را از خون جذب کرده و مابقی آن در بدن ذخیره میشود. مدت زمان هضم غذا برای افراد مختلف متفاوت است و به ماده خوراکی مصرفی بستگی دارد. بعد از اینکه لقمه غذا بلعیده شد حدود شش تا هشت ساعت زمان لازم است تا غذا از معده و روده کوچک عبور کند و ممکن است بیش از 24 ساعت زمان لازم باشد تا باقیمانده غذا به طور کامل دفع شود.
اختلال در هضم غذا چیست و چگونه بروز مییابد؟
هر گونه بیماری و اختلالی که بر بخشهای اصلی دستگاه گوارش یا اندامهای جانبی آن تاثیر بگذارد میتواند باعث ایجاد اختلال در هضم غذا شود. بیماریهای متنوعی میتوانند هضم غذا را با چالش رو به رو کنند. برخی از این اختلالات ممکن است موقتی ایجاد شوند و خود به خود بهبود یابند یا به شکل پایدار و در طولانی مدت بر سلامت فرد آسیب جدی وارد کنند. از شایعترین مشکلات و بیماریهای گوارشی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- رفلاکس اسید معده: بازگشت اسید معده به سمت مری و حلق. رفلاکس زمانی اتفاق می افتد که مکانیسمهایی که از ورود محتویات معده به مری جلوگیری میکنند وظیفه خود را به درستی انجام ندهند. رفلاکس اسید معده (بیماری GERD) میتواند باعث آسیب رساندن به بافت مری و حنجره و بروز علایم اختلال بلع شود. این اختلال باعث احساس سوزش سر دل یا احساس درد و ناراحتی در قفسه سینه میشود.
- یبوست مزمن: یبوست مزمن از رایج ترین مشکلات گوارشی بوده که افراد معمولا به شکل مقطعی در طول زندگی خود آن را تجربه میکنند. یبوست زمانی اتفاق می افتد که روده بزرگ نمیتواند به شکل مناسب باقیمانده مواد غذایی و مواد زائد را به شکل مدفوع دفع نماید.
- اسهال شدید، احساس تهوع و استفراغ
- زخم معده و ورم معده
- سندروم روده تحریک پذیر
- سرطانهای دستگاه گوارش
- عفونتهای دستگاه گوارش
- پانکراتیت
- دیورتیکولیت
- مصرف داروهای خاص نیز میتواند منجر به ایجاد مشکلات گوارشی و اختلال در هضم غذا شود.
اختلال در هضم غذا چه علائمی دارد؟
اختلال در هضم غذا بسته به علت ایجاد اختلال علائم و نشانههای مختلفی دارد که در همه افراد ثابت نیستند. برخی از نشانههای اختلال در هضم غذا عبارت است از:
- سنگینی معده بر اثر هضم نشدن غذا: سنگینی معده در بیشتر مواقع به علت هضم نشدن غذا رخ میدهد. اگر بعد از خوردن وعدههای غذایی مکررا احساس سنگینی معده بر اثر هضم نشدن غذا دارید باید با پزشک مشورت نمایید.
- هضم نشدن غذا و سردرد: هضم نشدن غذا و سردرد ناشی از آن یکی از شکایتهای اصلی بیماران با مشکلات گوارشی است. سردرد معمولا با درد معده و نفخ معده آغاز میشود و با کمتر شدن نفخ معده سردرد نیز تسکین میابد.
- اسهال: اسهال مزمن ممکن است علت ایجاد مشکل هضم غذا یا نشانهای از آن باشد. علت هضم نشدن غذا و اسهال ممکن است بیماری زمینهای بزرگتری باشد که باید حتما بررسی شود. درمان آن نیزبه شکل تخصصی وابسته به علت هضم نشدن غذا و اسهال خواهد بود.
- سوء تغذیه و کاهش وزن
- درد در قسمت بالای شکم
- بی اشتهایی
- احساس نفخ
- مزه بد دهان
- خستگی و بی حالی
- خونریزی دستگاه گوارش
در صورت مشاهده علائم فوق و ادامه آن باید حتما با پزشک متخصص مشورت نمایید و در صورت تشخیص پزشک درمان اختلال در هضم غذا را آغاز نمایید.
نکاتی در مورد درمان اختلال در هضم غذا
درمان اختلال در هضم غذا برای هر فرد متفاوت و متناسب با شدت بیماری، نشانهها و سابقه پزشکی بیمار تعیین میشود. درمان عدم هضم غذا در معده در درجه اول بر عهده پزشک متخصص گوارش است. درمان اختلال در هضم غذا شامل اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی مانند ترک سیگار و الکل، ورزش کردن و داشتن تحرک کافی اجتناب از خوردن غذاهای چرب و پرادویه ، درمانهای دارویی و در موارد شدیدتر جراحی است.
درمان خانگی هضم نشدن غذا در معده
درمان خانگی هضم نشدن غذا در معده پیشینهای طولانی دارد و اثر بخشی آن همیشه مورد بحث پزشکان بوده است. درمان اختلال در هضم غذا به شکل سنتی شامل تغییر رژیم غذایی و استفاده از داروهای گیاهی مثل بابونه و نعنا و... برای کاهش علائم اختلالات گوارشی است. اگرچه درمان اختلال در هضم غذا به شکل سنتی و تجربی در مواردی موثر بوده و به کاهش نشانههای مشکل گوارشی شما کمک میکند اما نمیتواند به تنهایی مشکلات هضم غذا را مرتفع سازد. نکته قابل توجه دیگر این است که گاهی اختلال هضم غذا ناشی از بیماریهای جدی و خطرناک است و افراد با روی آوردن به درمان خانگی هضم نشدن غذا زمان طلایی برای تشخیص و درمان بیماری را از دست میدهند و سلامتی آنها با خطرات جدی مواجه میشود. بنابراین توصیه میشود درمان اختلال در هضم غذا به شکل خانگی در کنار درمان پزشکی و پس از تشخیص علت بیماری و با مشورت پزشک انجام شود.
نتیجه گیری
درمان اختلال در هضم غذا از جمله اقدامات درمانی مهمی است که تاثیر زیادی بر سلامت فرد میگذارد. همه ما احساس ناخوشایند سنگینی معده بر اثر هضم نشدن غذا را تجربه کردهایم. علائم اختلال در هضم غذا در طولانی مدت فرد را با مشکلات زیادی مواجه میکنند. شیوه زندگی و نوع رژیم غذایی تاثیر زیادی بر سلامت سیستم گوارش و هضم مناسب غذا دارد و به سیستم گوارش کمک میکند کارایی بیشتری داشته باشد. در صورت بروز علائم اختلال هضم غذا مهم است که از یک متخصص گوارش مشاوره پزشکی تخصصی دریافت نمایید. ممنون از اینکه تا انتهای مقاله همراه ما بودید. شما میتوانید با درج سوالات خود در قسمت درخواست مشاوره، با درمانگران متخصص ما در ارتباط باشید.
|
اشتراک گذاری:
