ذات الریه اختلال بلع چیست؟

ذات الریه یا پنومونی به التهاب ریه ها گفته می شود. پنومونی حالت های مختلفی دارد و به دلایل مختلفی مانند ورود عوامل ایجاد کننده ی عفونت؛ باکتری ها، قارچ ها و ویروس ها و همچنین ورود آب و مواد غذایی به فضای ریه ها ایجاد می شود. پنومونی یا عفونت ریه معمولا در سه دسته طبقه بندی می شود:
1.    پنومونی آسپیریشن: این نوع از عفونت ریه که به آن ذات الریه اختلال بلع نیز گفته می شود، به دلیل نفوذ ذرات غذایی و مایعات به مجاری تنفسی و ریه ها ایجاد می شود. این نوع از پنومونی عمدتا به دلیل اختلال بلع یا دیسفاژی رخ می دهد. عفونت ریه و اختلال بلع در بیمارانی که از مشکلات تغذیه ای رنج می برند دیده می شود. در این مقاله بیشتر به این نوع از پنومونی خواهیم پرداخت.
2.    پنومونی حاصل از بستری در بیمارستان: این نوع از پنومونی ریه به دلیل عفونت های باکتریایی کسب شده در مدت زمان بستری در بیمارستان ایجاد می شود.
3.    CAP: این نوع از عفونت ریه معمولا در جوامعی که واکسیناسیون به صورت گستره صورت نگرفته است مشاهده می شود.
4.    عفونت ریه ناشی از بیماری‌های شایع نظیر آنفولانزا و کرونا

آسپیراسیون به چه معناست؟

آسپیراسیون به شرایطی گفته می شود که در آن ذرات خارجی، مواد غذایی، مایعات، دارو، قرص و همچنین ترشحات حلقی و دهانی به مجاری هوایی و به پایین تر از سطح تارهای صوتی نفوذ می کند. این اتفاق ممکن است برای هر فرد سالمی رخ دهد اما روند طبیعی این است که با سرفه کردن فرد، از ورود آن ها به نای و ریه جلوگیری می شود. اما وقتی که آسیب در مکانیسم، ساختار ماهیچه ها و اعصاب درگیر در عملکرد بلع وجود داشته باشد، ریسک مشکلاتی مانند ذات الریه اختلال بلع افزایش پیدا می کند. پریدن آب و غذا در گلو یا آسپیراسیون آب و مواد غذایی علاوه بر پنومونی یا عفونت ریه مشکلات دیگری برای فرد ایجاد می کند که شامل موارد زیر می باشد:
•    مشکلات تنفسی مانند خس خس ریه و کاهش اکسیژن خون
•    کاهش سطح هوشیاری فرد
•    دهیدراسیون یا کاهش آب بدن
•    سوتغذیه
•    کاهش وزن
•    کاهش کیفیت زندگی فرد
•    کاهش فعالیت های اجتماعی فرد به دلیل ناتوانی در غذا خوردن و ایجاد تاثیرات روانی بر زندگی فرد

پنومونی آسپیریشن به چه دلایلی رخ می دهد؟

برای پنومونی آسپیریشن دلایل بسیار زیادی می‌تواند وجود داشته باشد. دلایل عفونت ریه و اختلال بلع از یک کاهش سطح هوشیاری ساده و سالمندی تا دلایل پیچیده پزشکی می تواند متفاوت باشد.
 اما رایج ترین دلایل ذات الریه اختلال بلع شامل:
    جراحی های سر و گردن
    سکته های مغزی: یکی از مهمترین دلایل ذات الریه اختلال بلع سکته های مغزی هستند.
    ضربه های مغزی
    تومورهای سر و گردن
    بیماری های سیستم عصبی و مغز مثل؛ آلزایمر، پارکینسون،MS و بیماری هایی از این قبیل.
    تشنج
    رفلاکس معده
    فلجی تارهای صوتی
    ضعف کلی عضلات بدن خصوصا عضلات درگیر در بلع
    سالمندی
شناسایی علت بروز ذات الریه اختلال بلع یکی از مهمترین اقدامات بلع درمانگر است. متخصص بلع با شناسایی ذات الریه اختلال بلع می‌تواند علاوه بر طرح ریزی آیتم‌های درمان و جلوگیری از بروز مجدد ذات الریه اختلال بلع، در ارائه اطلاعات در مورد پیش‌بینی بهبود و پیش آگهی درمان هم صحبت کند.

همرویدادی عفونت ریه و اختلال بلع چه علائمی از خود بر جای می‌گذارد؟

وقتی با بیماران مبتلا به ذات الریه اختلال بلع و یا همراهانشان صحبت می‌کنیم، اغلب آن‌ها از بروز برخی از علائم در بیمار شکایت دارند. فی الواقع این علائم در بیماران بروز یافته پس از مورد غفلت واقع شدن تبدیل به ذات الریه اختلال بلع شده است. سعی کنید همواره علائم زیر را جدی بگیرید! و الا در خطر ذات الریه اختلال بلع هستید.
    سرفه حین و بعد از قورت دادن غذا و مایعات
    پریدن آب و غذا در گلو
    خس خس ریه
    تب
    کاهش سطح هوشیاری
    مشکلات تنفسی مانند تاکی پنه (افزایش تعداد تنفس ها در دقیقه)
    کاهش میزان اکسیژن محلول در خون(Spo2)
    افزایش ترشحات ریوی بیمار

تشخیص عفونت ریه ناشی از پریدن آب و غذا در گلو چگونه صورت می گیرد؟

تشخیص اختلال بلع یا دیسفاژی و همچنین ذات الریه اختلال بلع ممکن است از طریق همراهان و پرستار بیمار و با مشاهده اولین علائم مانند سرفه و پریدن آب و غذا در گلو اتفاق افتد. در چنین شرایطی معمولا پرستار و یا همراه بیمار وضعیت را به پزشک معالج گزارش می دهند و در صورت نیاز از پزشک متخصص ریه درخواست مشاوره می شود. در این حالت ممکن است پزشک ریه اقدامات تشخیصی بیشتری مانند تصویربرداری از ریه (سی تی اسکن و ایکس ری) انجام دهد و با معاینات بالینی و مشاهده عکس ریه بیمار در مورد وجود یا عدم وجود عفونت ریه ناشی از آسپیراسیون آب و مواد غذایی نظر می دهد. به صورت کلی تشخیص ذات الریه اختلال بلع از طریق پزشکان بالاخص پزشک متخصص ریه و همچنین درمانگر بلع صورت می گیرد.

چه اقدامات درمانی ای برای ذات الریه اختلال بلع قابل انجام است؟

وقتی که ذات الریه اختلال بلع یا پنومونی آسپیرشن ایجاد می شود به دلیل وجود عفونت در یکی از مهم ترین ارگان های بدن یعنی ریه ها، اقدامات اولیه پزشکی از اولویت برخوردار است. پزشک معالج با توجه به شرایط بیمار آنتی بیوتیک مناسب برای بیمار تجویز می کند. در برخی موارد که شدت عفونت زیاد است اقداماتی مانند برونکوسکوپی برای تخلیه ترشحات ریه توسط پزشک ریه صورت می گیرد. اقدامات دیگری مانند فیزیوتراپی تنفسی به بهبود شرایط ریوی بیمار کمک خواهد کرد.
نکته بسیار مهم در درمان ذات الریه اختلال بلع حل مشکل به صورت ریشه ای است. ار آنجا که در پنومونی آسپیریشن، عفونت ریه به دلیل اختلال بلع صورت می گیرد و عفونت ریه و اختلال بلع می توانند باعث تشدید یکدیگر شوند، درمان اختلال بلع یا دیسفاژی اهمیت بالایی پیدا می کند. درمان اختلال بلع توسط آسیب شناس گفتار و زبان و بلع که به صورت تخصصی در زمینه مشکلات بلع کار کرده باشد صورت می گیرد. درمانی که توسط بلع درمان انجام می شود با توجه به شرایط بیمار می تواند شامل درمان های سنتی، مدرن و دستگاهی و دستورزی و یا ترکیبی از آنها باشد.

نتیجه گیری

 ذات الریه اختلال بلع یکی از مشکلات جدی در بیمارانی است که به هر دلیلی با اختلال بلع مواجه هستند. این نوع از عفونت ریه که به پنومونی آسپیریشن معروف است به دلیل آسپیراسیون آب و مواد غذایی اتفاق می افتد. آسپیراسیون معمولا با علائم سرفه و پریدن آب و غذا در گلو خود را نشان می دهد و رفته رفته با علائم بیشتری مانند خس خس ریه نمایان می شود. درمان عفونت ریه و اختلال بلع یک درمان چند جانبه است که توسط پزشک و درمان های پزشکی و همچنین توسط درمانگر بلع و اقدامات توانبخشی صورت می گیرد. گروه ایران مد اس ال پی متشکل از درمانگرانی است که با حضور در بیمارستان های عرفان، نیکان و سلامت فردا تجربه های موفق بسیاری در درمان این بیماران داشته اند و شما با اتکا به دانش و تجربه ما می توانید سلامت بلع بیمار خود را از ما بخواهید.

سوالات متداول شما

آیا درمان ذات الریه اختلال بلع به بهبود عملکرد بلع بیمار کمک می‌کند؟

درمان عفونت ریه ناشی از آسپیراسیون عمدتا با دارو و یا پروسیجرهایی مانند برونکوسکوپی و ... انجام می‌شود. طبیعتا کم شدن میزان ترشحات ریوی در ذات الریه اختلال بلع در کاهش ضعف و بی حالی بیمار، افزایش میزان هوشیاری، کاهش التهاب مجرای حلق و هوایی، بهبود عملکرد حسی بیمار موثر خواهد بود که نوبه خود در بهبود عملکرد بلع بیمار موثر هستند.

 آیا درمان اختلال بلع هم به مدیریت موثر و صحیح ذات الریه اختلال بلع کمک می‌کند؟

مهمترین هدف درمان اختلال بلع جلوگیری از بروز مجدد آسپیراسیون و کاهش نشت بزاق، آب و غذا به سمت ریه است که خود این مورد به تنهایی به درمان ذات الریه اختلال بلع کمک می‌کند. اما در جریان انجام بلع درمانی علاوه بر تقویت سرفه ارادی و غیر ارادی، عضلات حلق و دهان برای خروج یا بلع موثر ترشحات آن‌ها تحت درمان قرار می‌گیرد. پس درمان اختلال بلع بر روند درمان ذات الریه اختلال بلع تاثیر مثبت دارد.