بیماری آنژیودیسپلازی چیست؟

آنژیودیسپلازی از بیماری‌های سیستم گوارش است که به عنوان ناهنجاری‌های شریانی وریدی شناخته می‌شود که یک رگ خونی گشاد شده یا ملتهب یا به صورت در هم پیچیده شده در لایه‌های مخاطی دستگاه گوارش است و عموما در کولون مشاهده می‌شود اما ممکن است در سایر قسمت‌های روده و حتی معده نیز رخ دهد.

اگرچه مکانیسم دقیق بیماری آنژیودیسپلازی مشخص نیست اما فرضیه این است که در نتیجه افزایش انقباض در سطح عضلانی، ورید‌ها زیر مخاطی مسدود می‌شوند و انسداد مزمن این عروق منجر به شکل گیری ضایعات آنژیودیسپلازی می‌شود. گرچه این بیماری در سنین بالای 60 سال رایج است اما تحقیقات نشان می‌دهد که با افزایش سن شیوع این بیماری نیز افزایش می‌یابد.

بیماری آنژیودیسپلازی ممکن است با سایر بیماری‌های دستگاه گوارش از جمله ملنا و خونریزی گوارشی اشتباه گرفته شود. لذا برای تشخیص افتراقی نیاز به شناخت علائم بیماری آنژیودیسپلازی و انجام روش‌های تشخیصی پزشکی مثل آندوسکوپی است. در ادامه به بررسی بیشتر علائم بیماری آنژیودیسپلازی و همچنین علت بیماری‌آنژیودیسپلازی خواهیم پرداخت.

علت بیماری آنژیودیسپلازی چیست؟

اگرچه علت بیماری آنژیودیسپلازی به صورت دقیق مشخص نیست اما تحقیقات ثابت کرده است که:
    دژنراسیون عروق کوچک خونی
    بیماری‌های قلبی عروقی
    بیماری‌های ریوی
    نکروز عروق سیستم گوارش
    تنگی آئورت
    خونریزی دستگاه گوارش فوقانی
    افزایش سن
از جمله عواملی هستند که با شکل گیری ضایعات آنژیودیسپلازی مرتبط هستند و می‌توانند به عنوان علت بیماری آنژیودیسپلازی در نظر گرفته شوند.

علائم بیماری آنژیودیسپلازی چیست؟

علائم بیماری آنژیودیسپلازی بر اساس جایگاه خونریزی متفاوت است. همچنین قابل ذکر است که علائم بیماری آنژیودیسپلازی ممکن است پنهان و بدون علامت باشد. افراد مبتلا به آنژیودیسپلازی ممکن است بدون علامت باشند یا خونریزی پنهان دستگاه گوارش تحتانی خفیف تا متوسط و بدون درد شکمی داشته باشند.
خونریزی پنهان گوارشی به خونریزی گفته می‌شود که برای پزشک یا بیمار قابل مشاهده نیست اما نمونه‌های مدفوع از نظر وجود خون مثبت است. اگر ضایعه آنژیودیسپلازی خونریزی کند، علائم بیماری آنژیودیسپلازی بر اساس منبع و محل خونریزی متفاوت است. برای مثال خونریزی آهسته از معده یا روده‌ی کوچک باعث بروز علائم بیماری آنژیودیسپلازی به صورت ملنا می‌شود. ملنا مدفوع تیره و چسبناک است. اگر خونریزی از روده بزرگ باشد ممکن است خون روشن و کاملا قرمز در مدفوع دیده شود.
اگر خونریزی شدید باشد یا خونریزی پنهان برای مدت زمان طولانی ادامه پیدا کند علائم فقر آهن و کم خونی نیز در فرد بروز خواهد کرد. خستگی مفرط و تنگی نفس به علت کم خونی نیز از علائم بیماری آنژیودیسپلازی به شمار می‌رود. اگر فرد بیماری زمینه‌ای قلبی داشته باشد بررسی از نظر تنگی آئورت نیز لازم می‌باشد. در برخی مواقع افت فشار نیز در علائم بیماری آنژیودیسپلازی وجود دارد.

تشخیص بیماری آنژیودیسپلازی چگونه است؟

آنژیودیسپلازی معمولا بر اساس روش‌هایی از جمله اندوسکوپی و کولونوسکوپی تشخیص داده می‌شود. همچنین ممکن است تشخیص بیماری آنژیودیسپلازی در حین بررسی‌های مرتبط با سرطان کولون و یا بررسی علت کم خونی و فقر آهن شدید صورت گیرد.
 برای تشخیص بیماری آنژیودیسپلازی معمولا تاریخچه گیری از فرد می‌شود و وجود سرگیجه، ضعف و خون در استفراغ بررسی می‌شود. انجام آزمایش خون جهت بررسی عناصر حیاتی مورد نیاز بدن و پایداری هموداینامیک نیز لازم است. سایر آزمایش‌های تکمیلی لازم برای بررسی عملکرد کبدی، کلیوی، شمارش کامل سلول‌های خونی و انعقادی برای بررسی از نظر بیماری‌های زمینه‌ای مرتبط با خونریزی مقعدی لازم است.
علاوه بر آندوسکوپی از سایر روش‌های تصویربرداری مثل اسکن رادیونوکلئید ( استفاده از موارد رادیواکتیو)، آندوسکوپی مغناطیسی و سی تی آنژیوگرافی جهت تشخیص بیماری آنژیودیسپلازی نیز استفاده می‌شود.

درمان بیماری آنژیودیسپلازی از چه طریقی امکان پذیر است؟

گاهی ممکن است آنژیودیسپلازی به صورت اتفاقی در حین کولونوسکوپی برای مشکلاتی مثل سرطان کولون یافت شود، در چنین مواردی اگر سابقه خونریزی گوارشی یا فقر آهن وجود نداشته باشد، آنژیودیسپلازی نیازی به درمان ندارد. با این حال اگر فرد علامت‌های پر خطر دیگری داشته باشد نیاز به احیای هموداینامیک، بازگرداندن پرفیوژن مناسب بافتی، بررسی و تحت نظر داشتن سلول‌های خونی و در صورت نیاز تزریق خون است.
یکی دیگر از روش‌های درمان بیماری آنژیودیسپلازی APC است. APC یک روش آندوسکوپی است که برای کنترل خونریزی ضایعات خاص در دستگاه گوارش استفاده می‌شود. سایر روش‌های درمان بیماری آنژیودیسپلازی عبارتند از: اسکلروتراپی تزریقی یعنی استفاده از داروهایی که باعث انقباض عروق می‌شوند، انعقاد الکتریکی یعنی استفاده از جریان گرما برای از بین بردن عروق غیر طبیعی، استفاده از گیره‌های آندوسکوپی و بستن باند.

سخن آخر

علائم بیماری آنژیودیسپلازی می‌تواند با سایر بیماری‌های سیستم گوارش مشابه باشد و به همین دلیل انجام تست‌ها و آزمایش‌های تشخیص افتراقی لازم است. آنژیودیسپلازی یک ضایعه عروقی غیر طبیعی در لایه‌های مخاطی سیستم گوارش است که در صورت عدم رسیدگی و درمان و به دنبال خونریزی مزمن می‌تواند برای فرد خطر آفرین باشد. علت بیماری آنژیودیسپلازی به صورت دقیق مشخص نیست اما این بیماری در سنین بالای 60 سال رایج‌تر است. تشخیص بیماری آنژیودیسپلازی معمولا  با روش‌های مختلف آندوسکوپی امکان پذیر است و درمان بیماری آنژیودیسپلازی بسته به شرایط فرد گزینه‌هایی مانند دارو درمانی یا مداخلات آندوسکوپی است.

سوالات متداول شما

در صورت عدم درمان بیماری آنژیودیسپلازی، آیا ممکن است باعث مرگ شود؟

بیماری آنژیودیسپلازی به تنهایی تهدید کننده جان انسان نیست اما در صورتی که خونریزی شدید باشد یا بیماری‌های زمینه‌ای مثل مشکلات قلبی، انسداد عروق و بیماری‌های مزمن کلیوی در فرد وجود داشته باشد باید جدی گرفته شود.

برای تشخیص بیماری آنژیودیسپلازی باید به جراح گوارش مراجعه کرد یا داخلی گوارش؟

معمولا برای تشخیص می‌توان به پزشک داخلی گوارش مراجعه کرد اما چنانچه اقدامات جراحی برای درمان نیاز باشد، پزشک معالج از جراح گوارش کمک خواهد گرفت.

منابع:  مقاله های
https://www.osmosis.org/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/