در مورد فلج مغزی و اختلال بلع چه میدانید؟

فلج مغزی و اختلال بلع ناشی از آن از شایع‌ترین مشکلات وابسته به سیستم مغز و اعصاب در کودکان هستند. فلج مغزی (CP) اختلالی است که با تاثیر بر تون عضلانی و محدود کردن دامنه حرکت عضلات، باعث ایجاد مشکلات حرکتی می‌شود. فلج مغزی به علت آسیب به مغز نابالغ ایجاد می‌شود و باعث ایجاد رفلکس‌های غیر طبیعی، تون عضلانی نامناسب، حرکات غیر ارادی، اختلال در عملکرد دهانی - حرکتی و در نتیجه اختلال بلع در بیماران فلج مغزی می‌گردد. لازم به ذکر است علائم اختلال بلع در بیماران فلج مغزی با توجه به شدت و وسعت آسیب و منطقه آسیب دیده در مغز متفاوت است و هیچ دو کودک فلج مغزی علائم کاملا شبیه به هم ندارند. به طور کلی علائم اولیه فلج مغزی و اختلال بلع در بیماران فلج مغزی معمولا از بدو تولد تا سه سالگی بروز می‌یابند. رشد حرکتی، گفتار و زبان و بلع کودکان فلج مغزی اغلب با مشکلات و تاخیر زیاد همراه است.

چه چیزی باعث ایجاد اختلال بلع کودکان فلج مغزی می‌شود؟

دیسفاژی (اختلال بلع) اصطلاحی پزشکی به معنی وجود هر گونه مشکل در فرایند جویدن، قورت دادن و انتقال غذا و مایعات از دهان به مری و سپس معده است. عمل بلعیدن فرایند بسیار پیچیده‌ای است که به هماهنگی همزمان چندین عصب و عضله وابسته است. بلع و تغذیه مناسب در کودکان تازه متولد شده، نوزادان بزرگ‌تر و کودکان بستگی به سیستم پیچیده‌ای از رفلکس‌های نورولوژیکی، مانورهای فیزیولوژیکال و موارد رفتاری دارد و اختلال در هر یک از این موارد باعث بد عملکردی و بروز علائم اختلال بلع کودکان می‌شود. اختلال بلع کودکان می‌تواند دلایل متفاوتی داشته باشد اما اختلال بلع در بیماران فلج مغزی به آسیب مغز(مرکز کنترل فرایند بلع) در دوران تکامل و عدم تسلط کافی بر عضلات ناحیه دهان و حلق مربوط است. کودکان فلج مغزی مستعد اختلالات عضلانی در اندام‌ها و همچنین عضلات سر و گردن هستند. مشکلات دهانی حرکتی این بیماران شامل بست ضعیف لب‌ها، توانایی ضعیف مکیدن، گاز گرفتن غیرعادی و حرکات محدود زبان است. اختلال بلع در بیماران فلج مغزی بسته به منطقه آسیب دیده و وسعت آن می‌تواند اختلال بلع دهانی حلقی یا اختلال بلع مروی ایجاد کند. جهت کسب اطلاعات بیشتر میتوانید به مقاله‌های اختلال بلع دهانی حلقی و اختلال بلع و مری در سایت مراجعه کنید.

علائم اختلال بلع در بیماران فلج مغزی را بیشتر بشناسید!

اختلال بلع در بیماران فلج مغزی یک وضعیت خطرناک است. مراقبین کودک باید نسبت به علائم اختلال بلع در بیماران فلج مغزی کاملا آگاه و هوشیار باشند. در ادامه به شایع‌ترین علائم اختلال بلع در بیماران فلج مغزی می‌پردازیم:
-    سرفه های مداوم مخصوصا سرفه حین خوردن غذا از مهمترین نشانه‌های اختلال بلع در بیماران فلج مغزی است
-    عدم کنترل آب دهان 
-    اجتناب از خوردن غذا
-    کمبود وزن متناسب با سن
-    ضعف و خستگی  و کمبود انرژی
-    پریدن غذا در گلو
-    ناتوانی در جویدن لقمه غذا یا قورت دادن لقمه بدون جویدن
-    نگه داشتن غذا داخل دهان
-    استفراغ و تحریک رفلکس تهوع حین گذاشتن لقمه غذا داخل دهان
-    باقی ماندن غذا در دهان بعد از قورت دادن
-    محدود شدن رژیم غذایی و خوردن غذاهای محدود (به عنوان مثال کودک فقط غذای پوره میخورد)
-    آهسته غذا خوردن و طولانی شدن غیر طبیعی زمان تغذیه نیز می‌تواند نشانه‌ای از اختلال بلع در بیماران فلج مغزی باشد

لازم به ذکر است تشخیص اختلال بلع کودکان فلج مغزی مخصوصا در موارد خفیف همواره آسان نیست بنابراین راه‌کار موثر در این شرایط توجه حداکثری به وضعیت بلع کودک و در صورت مشاهده علائم مراجعه به پزشک است. در صورت تشخیص اختلال بلع کودکان ، پزشک کودک را جهت ارزیابی اختلال بلع و درمان آن به گفتاردرمان متبحر در حیطه اختلال بلع ارجاع می‌دهد.

ارزیابی جامع مشکل بلع در کودکان فلج مغزی چگونه است؟

گفتاردرمان متبحر در حیطه اختلال بلع در بیماران فلج مغزی مسئولیت ارزیابی و درمان اختلال بلع کودکان فلج مغزی را بر عهده دارد. ارزیابی اختلال بلع در بیماران فلج مغزی با تاریخچه‌گیری شروع می‌شود. بعد از تاریخچه‌گیری کامل (اطلاعات مربوط به زمان تولد و وضعیت مادر در دوران بارداری، وضعیت پزشکی کودک و داروهای مصرفی، علائمی که قبل، حین و بعد از تغذیه رخ می‌دهد)، مهارت‌های حرکتی دهانی و آگاهی کودک حین خوردن غذا و همچنین بدون ماده غذایی بررسی می‌شود. یکی از مولفه‌های مهم ارزیابی اختلال بلع در بیماران فلج مغزی، بررسی رفلکس‌های کودک است. این رفلکس‌ها برای ایجاد یک بلع ایمن بسیار مهم‌اند. رفلکس‌های دهانی به سرعت طی 12 ماه اول زندگی تکامل می‌یابند. ارزیابی کلینیکی رفلکس‌های تغذیه‌ای نوزادان به سن کودک بستگی دارد. بسته به شدت مشکل بلع و سن کودک ممکن است درمانگر از ارزیابی‌های دستگاهی نیز در کنار ارزیابی بالینی برای تعیین ماهیت اختلال بلع در بیماران فلج مغزی استفاده کند. اطلاعات حاصل از ارزیابی در تعیین روند درمان اختلال بلع کودکان فلج مغزی کمک کننده خواهد بود.

همه چیز در مورد درمان فلج مغزی و اختلال بلع

اختلال بلع در بیماران فلج مغزی بر ابعاد مختلف سلامت فرد تاثیر منفی می‌گذارد. در نتیجه تشخیص به موقع اختلال بلع در بیماران فلج مغزی و درمان مناسب همواره یکی از دغدغه‌های متخصصین حوزه سلامت بوده است. درمان اختلال بلع در بیماران فلج مغزی بر مبنای عامل ایجاد دیسفاژی و سطح تحمل و مهارت‌های شناختی کودک انتخاب می‌شود. درمان اختلال بلع در بیماران فلج مغزی شامل مدیریت رژیم غذایی و آموزش پوزیشن‌های تغذیه‌ای، برنامه‌های شناختی با هدف بهبود مسائل رفتاری، تمرینات حرکتی دهانی، افزایش دامنه، قدرت و هماهنگی عضلات درگیر در بلع و تحریکات حسی جهت تعدیل حس داخل دهانی است که توسط گفتاردرمان متخصص در این حیطه اجرا می‌شود. لازم به ذکر است برخی از کودکان فلج مغزی با آسیب وسیع ممکن است نیازمند به مراقبت‌های همیشگی بلع و تغذیه و حتی وابسته به لوله های تغذیه باشند.

سخن آخر

 
اختلال بلع در بیماران فلج مغزی یکی از مشکلات رایج این بیماران بوده و نیازمند اعمال توجه ویژه است. اختلال بلع در بیماران فلج مغزی می‌تواند به یک وضعیت خطرناک برای کودک تبدیل شود و اگر درمان به موقع و اصولی انجام نشود منجر به عفونت ریه، سوء تغذیه، مشکلات تنفسی و کم آبی بدن شدید شود. درمانگران تیم ایران مد اس ال پی با بهره مندی از علم روز و تجربه درمان موفق هزاران بیمار آماده اند تا به شما کمک کنند در کوتاه‌ترین زمان ممکن مشکلات بلع کودک خود را به حداقل برسانید. جهت دریافت مشاوره رایگان در خصوص اختلال بلع در بیماران فلج مغزی لطفا با شماره تلفن‌های درج شده در سایت و یا صفحه شبکه اجتماعی، با ما در تماس باشید.