زخم گلو چیست؟ چگونه ایجاد میشود و چه علائمی دارد؟
زخم گلو را ممکن است بسیاری از افراد در طول زندگی شان تجربه کنند زیرا علت زخم گلو موارد بسیاری میتواند باشد. زخم گلو معمولا احساس ناخوشایندی در فردی که با آن درگیر است ایجاد میکند و موجب سختی و مشکل در بلعیدن مایعات و مواد غذایی و صحبت کردن میشود. زخم گلو میتواند در نواحی مختلفی از گلو ایجاد و گسترش یابد:
1. ناحیهای از گلو که تحت عنوان حلق شناخته میشود.
2. باکس حنجره یعنی فضای حنجره و تارهای صوتی
3. مری، قسمتی از دستگاه گوارش که حلق و دهان را به معده متصل میکند.
علت زخم گلو با توجه به ناحیهای که درگیر است میتواند متفاوت باشد.
محور | خلاصهی کلیدی |
|---|---|
تعریف/نواحی درگیر | زخم در حلق، حنجره/تارهای صوتی یا مری؛ میتواند بلع و گفتار را دشوار کند. |
علل در حلق | عفونت ویروسی/باکتری/قارچی، التهاب حلق، سرطان، شیمی/رادیوتراپی، لولهگذاری، مصرف الکل. |
علل در مری | رفلاکس، استفراغهای مکرر، آلرژی، برخی داروها، عفونت ویروسی، الکل/کافئین و غذای اسیدی، درمان سرطان. |
علل در حنجره | گرانولوم پس از اینتوباسیون، رفلاکس شدید، سرفه/فریاد زیاد، سرطان حنجره. |
علائم شاخص | درد و دشواری بلع، احساس توده، خفگی، سوزش/درد قفسه سینه، تهوع/استفراغ، خلط خونی، تغییر صدا/بو/مزه، تب. |
تشخیص | Barium swallow، آندوسکوپی مری، لارنگوسکوپی، استروبوسکوپی حنجره، CT، MRI. |
موارد اورژانسی | خونریزی/خلط خونی، التهاب شدید و خطر انسداد راههوایی، اختلال شدید بلع، شک به سرطان. |
درمان | بر اساس علت: آنتیبیوتیک/ضدویروس/ضدقارچ، مسکن، دهانشویه، ضدرفلاکس/کاهش اسید، پروکینتیک، گاه جراحی؛ ویستراپی در آسیب تارهای صوتی. |
علت زخم گلو در ناحیه حلق
• عفونتهای باکتریایی، قارچی و ویروسی
• التهاب حلق
• سرطان حلق
• شیمی درمانی و رادیوتراپی برای درمان سرطان
• لوله گذاری در مسیر تنفسی و گوارشی
• مصرف طولانی مدت مواد مضری مانند الکل
علت زخم در ناحیه مری
• رفلاکس معده
• استفراغ های بیش از حد
• آلرژی
• استفاده از برخی داروها
• عفونتهای ویروسی
• استفاده بیش از حد از نوشیدنی های الکل و کافئین دار
• استفاده بیش از حد از مواد غذایی اسیدی
• شیمی درمانی و رادیوتراپی
علت زخم باکس حنجره
در ناحیه حنجره ممکن است زخم و یا زائدههایی به نام گرانولوما ایجاد شود. گرانولوماها دستهای کوچک از سلولهای ایمنی هستند که در پاسخ به عفونتها و التهابهای مزمن شکل میگیرند و علتهای محتمل برای شکل گیری آنها شامل موارد زیر است:
• آسیب به حنجره و تار صوتی در طی اینتوباسیون (فرایندی که در طی آن لولهی دستگاه تنفس مصنوعی از گلو و فضای حنجره عبور می کند تا به ریهها اکسیژن رسانی و به تنفس فرد کمک کند)
• رفلاکس (در مواردی که رفلاکس به قدری شدید باشد که به سطح تارهای صوتی و حنجره برسد)
• سرفهها و فریادهای بسیار زیاد
• سرطان حنجره
زخم گلو چه نشانههایی دارد؟
زخم گلو میتواند علائمی از خود به همراه داشته باشد. همیشه وجود مشکلی در بدن انسان با واکنشهای حرکتی خود را بروز میدهد. به طور مثال التهاب حلق ناشی از زخم گلو با بلع دردناک یا درد هنگام بلع خود را بروز میدهد. فرد در حین قورت دادن صورت خود را مچاله کرده و ما متوجه میشویم یک دشواری در بلع وجود دارد. حال با سایر علایم زخم گلو آشنا شوید.
احساس وجود زائدهای توده مانند که در گلو گیر کرده است.
درد در حین قورت دادن
به سختی بلعیدن غذا
احساس خفگی
احساس سوزش و درد قلب
تهوع
استفراغ با و یا بدون خون
زخم گلو و خلط خونی
تغییر حس بویایی و چشایی
تغییر کیفیت صدا
سرفه و پاک کردن مکرر گلو
گوش درد
تب و لرز
زخم گلو و سرطان چه ارتباطی به هم دارند؟
وقتی زخم گلو خیلی بزرگ باشد یا مدت زمان بسیاری طول بکشد تا درمان بشود میتواند نشانه ای از یک مشکل جدی تر مانند سرطان یا ایدز باشد. در واقع زخم گلو و سرطان بی ارتباط نیستند به همین دلیل باید نشانههای زخم گلو و سرطان را شناخت تا درمان زخم گلو را سریع و به موقع انجام داد.
علائم زخم گلو و سرطان:
• زخم هاییکه خوب نمیشوند.
• مشکلات بلع
• مشکلات گفتاری و صحبت کردن
• درد در ناحیه دهان و گلو
• کاهش وزن
• تنفسهای بد و صدا دار
• لایهها و یا تکههای سفید و یا قرمز در دهان و گلو که غیر عادی هستند.
• احساس وجود توده در گلو
• خلط خونی
چنانچه فردی علائم ذکر شده را داشته باشد باید به دکتر مراجعه کند تا بررسی بیشتر انجام شود.
زخم گلو چگونه تشخیص داده می شود؟
- Barium swallow X-ray: در این پروسه مادهی حاجب ( باریم سولفات) توسط بیمار خورده میشود و سپس باریم در واکنش به اشعه تصویر فضای حلق و دهان و مری را در صفحه مانیتور نشان میدهد و پزشک را قادر به شناسایی هرگونه توده، زخم و یا ناهنجاری در این فضاها میکند.
- آندوسکوپی مری: یک لوله منعطف که سر آن یک دوربین بسیار کوچک وجود دارد از فضای دهان و حلق به مری عبور داده میشود و از این طریق مشکلات و ناهنجاریهای مروی تشخیص داده میشود.
- لارنگوسکوپی: استفاده از لوله آندوسکوپی در فضای حنجره و فضای حلقی حنجرهای برای تشخیص وجود ناهنجاری در این قسمتها
- استروبوسکوپی حنجره: بررسی و عکس برداری از وضعیت تارهای صوتی و باکس حنجره
- سی تی اسکن
- ام آر آی MRI
زخمهای ناحیه گلو در چه مواردی خطرناک و نیازمند اقدام فوری هستند؟
زخم گلو طیفی از علامتها شامل درد حین بلع، بلع پرتقلا تا احساس خفگی و مشکل تنفسی را بروز میدهند. در مواردی که زخم گلو موارد زیر را منجر شود نیازمند درمان و اقدام فوری است:
o زخم گلو و خلط خونی: در صورتی که بیمار دارای زخم گلو است و این زخم درحال خونریزی است و کنترل نمیشود. این خون آبه به سمت ریه سرازیر شده و میتواند واکنش التهابی ریه را بر بیانگیزد.
o زخم گلو و ایجاد التهاب شدید: در صورتی که زخم گلو منجر به ایجاد التهاب وسیع و منتشر شود نیازمند اقدامات درمانی نظیر لوله گذاری است. در این شرایط در صورت عدم اقدام فوری مسیر تنفسی بیمار مسدود شده و خفگی و مرگ اتفاق افتد.
o زخم گلو و اختلال بلع شدید: در صورتی که زخم گلو منجر به ایجاد انسداد در مسیر عبور ماده غذایی شده و در انتقال ماده غذایی از حلق به مری جلوگیری کند، بیمار علاوه بر عدم توانایی در غذا خوردن و تغذیه کافی و رساندن آب مورد نیاز به بدن، از مصرف داروهایی که بهبود علائم منجر میشوند محروم خواهد بود.
o زخم گلو و آسپیراسیون بزاق: زخم گلو در مواردی که بیمار به یک نارسایی مزمن ریوی مبتلا بوده و از بلع صحیح و کارا ناتوان باشد، میتواند به یک بحران تبدیل شود. برخی از بیماران به علت وجود التهاب گلو از بلعیدن حتی بزاق خود ناتواناند. در این شرایط بزاق به سمت ریه سرازیر شده و در ایجاد و تشدید مشکلات ریوی زمینه ساز خواهد بود.
o زخم گلو و سرطان: زخم گلو در صورتی که ناشی از سرطان باشد نیازمند اقدام فوری است. در این شرایط زخم به دارو درمانی التیام نیافته بنابراین بایستی پس از بایوپسی و ارسال نمونه زخم به آزمایشگاه از سرطانی بودن و یا نبودن آن اطمینان حاصل شود. الزام به اقدام فوری از این جهت است که در صورت سرطانی بودن امکان انتشار به سایر نقاط و یا انسداد مجرا بسیار بالا است.
ماهیت اختلال بلع ناشی از زخمهای گلو چیست؟
تورم بافت حلق و التهاب آن، حضور ریشه اعصاب در بافت ورم کرده، آسیب به یونیتهای حرکتی و حسی، و کاهش فضا و مجرای حلق و تغییر فشار ناحیه حلق از موارد علتهایی است که منجر به بروز دشواری در بلع و علائمی همچون بلع دردناک و درد هنگام قورت دادن میشود.
در این بیماران تاخیر در قورت دادن لقمه غذایی، ناتوانی در تکمیل کردن حرکت بلع، خستگی مفرط پس از خوردن مقدار اندکی از غذا، سرفههای حین غذا خوردن و تشدید خونریزی در حلق، باقیمانده مواد غذایی در مجرای حلق و عدم تخلیه کامل آنها مشاهده میشود. عمده دلیل بروز این علائم وجود التهاب منتشر شده در مجرای حلق و تنگ شدن ناشی از آن میباشد. پایانههای حسی و حرکتی اعصاب اطلاعات درستی را از بافت نگرفته و اطلاعات درستی را به بافت منتقل نمیکنند. به عبارت دیگر پیام مغز از عضلات به درستی دریافت نشده و همچنین پیام درستی به عضلات نمیرسد. همچنین در یک چرخه معیوب عملکرد بلع درست انجام نشده و با بروز علائمی همچون سرفه هنگام غذا خوردن و گلو پاک کردنهای مکرر التهاب حلق تشدید شده و باعث شدیدتر شدن مشکل بلع بیمار میشود.
درمان زخم گلو/ زخم گلو چگونه درمان میشود؟
در برخی موارد زخم گلو به راه حلهای سادهای مانند متعادل کردن سبک زندگی پاسخ میدهند در حالی که بعضی دیگر به درمانهای بیشتر و همچنین درمانهای پزشکی دارند. گزینههای درمان زخم گلو شامل:
دارو برای زخم گلو شامل آنتی بیوتیک، آنتی ویروس و داروهای ضد قارچ در مواردی که علت زخم گلو یکی از آنها باشد.
داروهای مسکن درد مانند استامینوفن
تجویز دهانشویههای پزشکی
دارو برای کاهش اسید معده
دارو برای زخم گلو شامل داروهای ضد رفلاکس نیز میشود.
داروهایی که به خالی و سبک شدن معده کمک میکنند.
در برخی موارد نیز درمان زخم گلو و مری نیاز به جراحی دارد.
در مواردی که آسیب به تارهای صوتی وارد شده باشد دارو برای زخم گلو شامل داروهای ضد التهاب و ضد رفلاکس میباشد و ممکن است فرد به ویس (voice) تراپی نیز نیاز داشته باشد.
درمان زخم گلو در چه مواردی امکان پذیر است؟
در مواردی که زخم گلو به صورت غیر منتشر و یک طرفه باشد و علائم خفیفی مانند درد حین بلع را ایجاد کند، حساسیت درمان را کاهش میدهد. در این صورت درمان با دریافت بخور، مصرف برخی از داروها تحت نظر پزشک و دوری از مصرف مواد محرک نظیر سیگار، الکل و کافئین پیش خواهد رفت. درمان زخم گلو در چنین شرایطی با توصیههای پزشک بدون نیاز به حضور یک درمانگر بلع امکان پذیر و کافی است.
اما در همین شرایط ممکن است بیمار سالمند و بیماران مبتلا به مشکلات نورولوژیک نظیر پارکینسون و ام اس نیازمند دریافت خدمات بلع درمانی باشند. اگرچه زخم گلو نقایص خفیفی برای عملکرد تنفس و تغذیهای در این افراد بر جای میگذارد، اما کنترل حرکتی بلع و تنفس با همین تلنگر خفیف هم ممکن است مختل شده و علائم اختلال بلع را در این افراد تشدید کند. پس این بیماران حتی المقدور توسط یک بلع درمانگر بایستی ویزیت شوند.
آیا راههای پیشگیری از زخم گلو را میدانید؟
در پیش گرفتن سبک زندگی سالم و بهداشتی و جلوگیری از در معرض عفونت قرار گرفتن
گرفتن دارو درمانی مناسب
دست کشیدن از مصرف تنباکو و الکل
مدیریت ریسک فاکتورها
دوری از محیط های خشک
مصرف داروهای سنتی مانند لعاب دانه به
دوری از رفتارهای پرخطر صوتی مانند دادزدن
نتیجه گیری
زخم گلو توسط عوامل مختلفی در ناحیه حساس بدن اتفاق میافتد. توجه به آن از آن جهت حائز اهمیت است که این محل شاهراه تنفسی، تغذیه و گفتار است. سه عملکرد مهم در انسان که در ارتقا کیفیت زندگی او نقش بسزایی دارند. درمان زخم گلو با شناسایی علت ایجاد کننده زخم گلو مقدور است. درمانها شامل درمانهای پزشکی دارویی و جراحی و درمانهای توانبخشی و کنترل کننده مانند تغییر در سبک زندگی افراد است. اینکه فرد مبتلا به زخم گلو از کدام درمان نفع میبرد؟ به علت ایجاد کننده زخم گلو بستگی دارد. بهترین دارو برای زخم گلو در کشور ما نیز در دسترس است اما ممکن است زخم گلو توسط عاملی ایجاد شده باشد که به دارو درمانی پاسخ ندهد! ممنون که تا انتهای این مقاله از تیم ایران مد اس ال پی همراه ما بودید. برای کسب اطاعات بیشتر شما را به خواندن مقالات دیگر در همین وبسایت دعوت میکنیم.
سوالات متداول
تغییر رژیم غذایی، عدم مصرف مواد غذایی تند و محرک، پرهیز از رفتارهای آسیبزا از نمونه درمانهای خانگی بلع دردناک محسوب میشوند. اگر به دنبال تمرین و درمانهای حرکتی برای رفع مشکل بلع خود هستید لطفاً با یک گفتار درمانگر متبحر در زمینه اختلال بلع مشورت کنید. این مشورت به شما کمک میکند که مناسبترین درمانها را دریافت نمایید. درمان مشکل شما ممکن است کاملا با درمان مشکل بیمار دیگر متفاوت باشد. یک نسخه برای همه نیست.
در صورتی که زخم گلو و التهاب حلق ناشی از یک مشکل حاد باشد و به سرطان ارتباط نداشته باشد، پس از حدوداً دو هفته این علامت از بین رفته و نیازمند مراقبت عمومی است. ولی در صورتی که بلع دردناک و سایر علائم زخم گلو پس از دو هفته مشاهده میشود، بهتر است برای کسب اطمینان بیشتر به یک پزشک مراجعه شود. پزشک متخصص گوش، حلق و بینی در صورتی که مشکوک به حضور سرطانی در مجرای حلق شما شود، شما را به یک مجموعه آزمایشگاهی معرفی خواهد کرد.
اختلال بلع در بیماران مبتلا به زخم گلو ناشی از سرطان باشد که اهمیت آن بر همگان مشخص است. اگر نه یعنی یک مشکل بلعی وجود دارد که ناشی از سرطان نیست، در این حالت شما باز در معرض آسپیراسیون و عفونتهای ریوی ناشی از نشت مواد غذایی به سمت ریه هستید که میتواند شما را ناخواسته به سمت بستری شدن در بیمارستان و عفونت خون سوق دهد. اختلال بلع خطرناک نیست! کشنده است!
تجربیات درمانگران
|
اشتراک گذاری:
موید سلمانی
کارشناس ارشد گفتاردرمانی درمانگر تخصصی بلع و گفتار
52
نده موید سلمانی هستم. گفتار درمانگر و متخصص درمان اختلالات بلع. در این قسمت از مقاله میخواهم تجربه تلخی از درمان بیمار مبتلا به اختلال بلع ناشی از زخم گلو را با شما به اشتراک بگذارم. مراجع بنده خانم ۵۹ سالهای بودند که به مدت شش ماه بلع دردناک و دشواری دربلع در تمام مادههای غذایی را تجربه میکردند. به اصرار فرزند خود به گفتار درمانی مراجعه کردند. پس از معاینه بالینی متوجه شدیم که التهاب شدید مجرای حلق و ناتوانی در بلع بزاق به شدیدترین نحو ممکن وجود دارد. لمس توده بزرگ در ناحیه حلق اتفاق میافتاد که به صورت اورژانسی بیمار را به یک متخصص جراحی گوش و حلق و بینی معرفی کردیم. با بستری شدن بیمار در بیمارستان و بایوپسی انجام شده، مشخص شد که بیمار مبتلا به اسکوواموس سل کارسینوما(SCC) میباشند. با ام آر آی انجام شده مشخص شد که توده به سمت ریه، غدد لنفاوی و همچنین مغز متاستاز داده است. بیمار کاندید جراحی شد و پس از انجام جراحی سخت و برداشتن کامل توده بزرگ شده، لوله تراکئوستومی و لوله پگ برای بیمار تعبیه شد. بلع درمانی صرفاً برای بلع بزاق دهان و کمک به کاهش ریسک عفونت ریه ناشی از آسپراسیون بزاق برای بیمار ادامه پیدا کرد. دلیل اصلی مراجع دیر هنگام به پزشک و درمانگر ترس از شنیدن کلمه سرطان بود. در حالی که بیمار زخم گلو و التهاب حلق خود را به موقع گزارش کرده بود کارهای بیشتری برای بیمار قابل انجام بود.