بلع ایمن شامل چه مواردی است؟
بلع ایمن از چندین مرحله تشکیل شده است که باعث میشود ماده غذایی از وقتی داخل دهان قرار میگیرد تا وقتی که به معده میرسد، مسیری طولانی و صحیح را طی کند در حالی که به سیستم تنفسی آسیبی وارد نکند. مراحل بلع طبیعی شامل موارد زیر است:
- مرحله آمادهسازی دهانی:
اولین مرحله بلع ایمن مرحله آمادهسازی دهانی میباشد. در این مرحله از بلع ایمن، ماده غذایی داخل دهان قرار میگیرد و بین دندانها خرد میشود و با بزاق دهان ترکیب میشود. حرکات چرخشی زبان در این مرحله از بلع ایمن، باعث جابجایی لقمه غذایی داخل دهان میشود.
هرگونه مشکل در دندانها نظیر پوسیدگی، عفونت، فقدان دندان باعث اختلال در بلع ایمن میشود. همچنین مشکلاتی در زبان نظیر محدودیت در حرکت، فلجی، مشکلات حسی باعث مختل شدن بلع ایمن در مرحله آمادهسازی دهانی میشود.
- مرحله دهانی حلقی:
دومین مرحله بلع ایمن مرحله انتقال دهانی به حلق و از حلق به مری است. این مرحله یکی از مهمترین مراحل در بلع ایمن است و هرگونه اختلال بلع دهانی حلقی میتواند بسیار خطرناک باشد و منجر به مشکلات جدی در فرآیند تغذیه شود.
در این مرحله از بلع ایمن، غذا وارد حلق میشود. حلق مانند یک چهارراه است که از جهات گوناگون با ساختارهای مختلف نظیر دهان، بینی، نای و مری در ارتباط است. تنها راه مجاز برای ورود مواد غذایی در این چهارراه، مری است و ورود مواد غذایی به نای غیر طبیعی بوده و منجر به تشدید دیسفاژی و بلع ایمن را مختل میکند. در این مرحله از بلع ایمن، حرکات صعودی حنجره و ساختارهایی نظیر اپیگلوت و تارآواها باعث هدایت لقمه غذایی به سمت مری شده و بلع ایمن را تضمین میکند. در صورتی که این ساختارها به درستی کار نکنند ما شاهد اختلال بلع دهانی حلقی خواهیم بود و آسپیراسیون رخ خواهد داد.
- مرحله مروی:
آخرین مرحله بلع ایمن مرحله مروی است. در این مرحله غذا باید به سلامت از حلق عبور کرده و وارد مری و سپس معده شود.مری یک لوله عضلانی است که غذا را به کمک نیروی جاذبه و همچنین حرکات انقباضی دودی شکل به سمت معده هدایت میکند. این انتقال به دلایل گوناگونی نظیر سرطان مری، ریفلاکس معده، تنگی مری و سایر مشکلات گوارشی ممکن است مختل شود و باعث بروز دیسفاژی مری شود.
غذا در معده با اسید معده ترکیب میشود و مرحله گوارش غذا آغاز میشود. بهطور طبیعی در انتهای مری یک دریچه وجود دارد که همواره بسته است و از خروج ترشحات اسیدی معده به سمت مری جلوگیری میکند. در صورت عملکرد نادرست این دریچه فرد دچار ریفلاکس معده شده و اسید معده به مری تراوش میکند. ریفلاکس معده یا بازگشت اسید معده به مری باعث آسیب به بافتهای این مناطق شده و درصوتی که به ساختارهای بالاتر نظیر حلق و حنجره نیز برسد میتواند بلع ایمن را مختل کرده و منجر به بروز برخی از علائم اختلال بلع شود.
آسپیراسیون چیست؟
بلع ایمن، به معنی عبور بیخطر مواد غذایی از حلق به مری و معده است. اگر بخشی از مواد غذایی به جای وارد شدن به مری به نای وارد شوند، آسپیراسیون رخ داده است. آسپیراسیون میتواند منجر به عفونت دستگاه تنفسی فوفانی و ریهها شده و در موارد حاد باعث خفگی و مرگ شود.
علائم اختلال بلع شامل چه مواردی است؟
- عدم توانایی در خوردن و نوشیدن مایعات و مواد غذایی روزانه
- ناتوانی و احساس درد حین قورت دادن
- احساس گیر کردن لقمه غذایی در گلو
- سرفه کردن حین تغذیه یا بعد از آن
- کاهش اشتها
- کاهش وزن شدید
- عفونت مکرر دستگاه تنفس فوقانی به دلیل آسپیراسیون
- سوءتغذیه و کاهش آب بدن (دهیدراسیون)
درمان اختلال بلع چگونه صورت میگیرد؟
برای رسیدن به بلع ایمن و درمان اختلال بلع، میتوان از یک گفتار درمانگر که در حیطه بلع درمانی فعالیت میکند، کمک گرفت. یک بلع درمانگر با ارزیابی، بیمار دارای اختلال بلع دهانی حلقی را تشخیص میدهد و راهکارهای دستیابی به بلع ایمن را بررسی میکند. گاهی برای درمان اختلال بلع و رسیدن به بلع ایمن لازم است سایر کادر درمان نظیر پزشک، پرستار، متخصص تغذیه نیز همکاری کنند.
بسته به شدت اختلال بلع دهانی حلقی، طول درمان اختلال بلع متفاوت است و رسیدن به بلع ایمن ممکن است از چند هفته تا چندین ماه طول بکشد. همچنین راهکارهای رسیدن به بلع ایمن در بیماران مختلف متفاوت است. درمانگر بلع از رویکردهای متفاوتی در درمان اختلال بلع بیماران استفاده میکند.
آیا مختصههای دقیق بلعی ایمن را میشناسید؟
بلع ایمن دارای مختصههایی است که شناسایی آنها از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر بلع انسان ایمن باشد؛
- مواد غذایی وارد مسیر ریه نمیشوند.
- حالت خفگی در حین خوردن و نوشیدن به فرد دست نمیدهد.
- مواد غذایی در مسیر حلق و حنجره گیر نمیکند.
- پس از قورت دادن بیمار به سرفه نمیافتد.
- بزاق و ترشحات دهانی و حلقی وارد مسیر هوا نمیشوند.
در صورتی که بیمار بلع ایمن نداشته باشد و یا به قدر کافی نتواند آب و مواد غذایی را به بدن خود برساند، نیازمند تغذیه غیر دهانی و یا از طریق لولههای دائمی و موقت خواهد بود.
چکارکنیم که بلعمان ایمن شود؟
دستیابی به بلع ایمن نیازمند شناسایی عوامل زمینه ساز و مختل کننده ایمنی آن است. درمان اختلال بلع توسط تمرین، تحریک دهی دستی و دستگاهی، بایوفدبک، اصلاح حرکت و استفاده از برخی از مانورها به افزایش ایمنی بلع کمک میکند. درمانگر فعال در زمینه اختلال بلع متخصص و آسیب شناس گفتار، زبان و بلع است. این فرد پس از سالها آموزش در حیطه اختلال بلع شما را برای دستیابی به بلع ایمن یاری خواهد نمود.
سخن آخر
بلع ایمن نیاز هر انسانی برای کسب آب و مواد غذایی کافی جهت حفظ حیات است. شرایط گوناگون و بیماریهای مختلفی توانایی فرد برای داشتن بلع ایمن را به خطر میاندازد و ممکن است فرد اختلال بلع دهانی حلقی را تجربه کند. این موارد جز اورژانس پزشکی محسوب میشود و در این موارد باید هر چه سریعتر مشکل بلع بیمار را برطرف کرد.
تیم iranmedslp یک تیم توانبخشی متشکل از بلع درمانگران باتجربه و متبحر در زمینه بلع درمانی و درمان اختلالات بلع است که میتواند به بیماران دچار دیسفاژی کمک کرده و آنها را در تجربه بلع ایمن و رسیدن به سلامتی کامل همراهی کند. در صورت تمایل به آشنایی بیشتر با درمانگران این مجموعه میتوانید به صفحه رزومه آنها مراجعه فرمائید و چنانچه مایل به دریافت نوبت ویزیت با هر یک از بلع درمانگران هستید، با ما در تماس باشید.
|
اشتراک گذاری:
