رفلاکس معده و سردرد چه ارتباطی به هم دارند؟

رفلاکس معده چیست؟

رفلاکس معده یاGERD به برگشت محتویات و اسید معده به سمت بالا (مری) گفته می‌شود. شایع ترین علامت رفلاکس معده احساس سوزش سر معده است. رفلاکس معده در بین افراد بسیار شایع بوده تا جایی که نتایج بعضی تحقیقات نشان می‌دهد که بیش از 15 میلیون نفر در دنیا آن را به صورت روزانه تجربه می‌کنند. اگر شما احساس سوزش معده بدون وقفه و علی رغم انجام درمان آن دارید، شما مبتلا به بیماری هستید که رفلاکس اسید معده یا GERD نامیده می‌شود.

عوارض رفلاکس معده چه چیزهایی هستند؟

•    آسیب به مخاط دستگاه گوارش خصوصا مری
•    نازک شدن مری
•    زخم معده
•    خونریزی دستگاه گوارش
•    دیسفاژی یا اختلال بلع
•    سردرد و میگرن
•    سرفه‌های مزمن
•    درد در ناحیه قفسه سینه
•    التهاب حنجره

ارتباط رفلاکس معده و سردرد چیست؟

رفلاکس اسید معده می‌تواند مشکلات جدی‌تری مانند سردرد در افراد ایجاد کند. مطالعات نشان می دهد که 30 تا 50 درصد افرادی که سردردهای مزمن یا میگرن دارند، رفلاکس اسید معده را نیز تجربه می‌کنند. در واقع رفلاکس معده و سردرد می‌توانند با یکدیگر در ارتباط باشند اما تحقیقات در مورد اینکه کدامیک نخست رخ می‌دهد یا کدامیک باعث بروز دیگری می‌شود، همچنان ادامه دارد. فرضیه‌هایی که در مورد ارتباط رفلاکس معده و سردرد وجود دارد این پدیده را به این صورت نشان می‌دهند که افزایش حساسیت به درد در بدن خصوصا در سیستم اعصاب پاراسمپاتیک (بخشی از سیستم عصبی خودکار که مسئول عملکردهای حسی و حرکتی‌ای است که ما به آنها فکر نمی کنیم)، مسئول چنین پدیده ای است.

بد عملکردی سیستم عصبی خودکار هم با میگرن و هم با رفلاکس در ارتباط است و می‌تواند موجب گسترش هر یک از آنها یا هر دوی آنها با یکدیگر شود. مطالعات همچنین نشان می‌دهد که آلرژی‌های غذایی، بعضی داروها و حتی سطح سروتونین بدن (نوعی انتقال دهنده‌ی عصبی که که بیشتر در دستگاه گوارش و پلاکت‌ها وجود دارد اما در مغز تولید می‌شود) از دلایل رایج رفلاکس معده و سردرد می‌باشند و می‌توانند در ارتباط بین رفلاکس معده و سردرد نقش داشته باشند.

ارتباط رفلاکس معده و اختلال بلع

همان گونه که پیشتر توضیح داده شد یکی از عوارض رفلاکس معده، اختلال بلع است. در یک مطالعه در سال 2020 ثابت شد که 48% از افرادی که علائم GERD را دارند دیسفاژی یا اختلال بلع را تجربه می‌کنند. اگر چه ماهیت ارتباط اختلال بلع و رفلاکس معده به طور دقیق مشخص نمی‌باشد اما دانشمندان چند فرضیه در رابطه با ارتباط رفلاکس معده و اختلال بلع را مطرح کرده‌اند:
    بد عملکردی دریچه فوقانی مری یا UES: UES دریچه‌ای در ابتدای مری است که در طول عمل بلعیدن باز و بسته می‌شود. در افرادی که رفلاکس معده را تجربه می‌کنند ممکن است این دریچه مدت زمان طولانی‌تری باز بماند که در نتیجه در فرایند بلع و انتقال لقمه غذایی اختلال و تاخیر ایجاد می‌شود.
    حساسیت بیش از حد به اسید معده: در بعضی از افرادی که رفلاکس را به طور مزمن تجربه می‌کنند ممکن است حساسیت بیش از حد به بالا آمدن اسید و محتویات معده به وجود آید و در نتیجه آگاهی بیش از حد به غذا و مایعات بلعیده شده ایجاد شود و به دنبال آن افراد اضطراب و آشفتگی را تجربه می‌کنند. این نوع از اختلال بلع حاصل از برگشت اسید معده معمولا سایکولوژیک (روانی) در نظر گرفته می‌شود.
    اختلال در حرکات مری: با بالا آمدن اسید معده به سمت مری در طی رفلاکس ممکن است که در حرکات مواد غذایی و مایعات بلعیده شده اختلال ایجاد شود و اسید معده مانع از حرکت آنها در مسیر خود شود. در نتیجه حرکت غذا به سمت معده مدت زمان بیشتری طول می‌کشد. در واقع می‌توان گفت یکی از عوارض رفلاکس معده بر حرکات مری و محتویات درون آن است.
    نازک شدن مری: یکی دیگر از عوارض رفلاکس معده خصوصا زمانی که این مشکل مزمن شده باشد، ملتهب و نازک شدن مری است که به دنبال آن سختی حرکات مری و عبور مواد بلعیده شده از مری به معده را به دنبال دارد.
با توجه به مطالب گفته شده رفلاکس معده و اختلال بلع از نقطه نظرهای مختلفی می‌توانند با هم در ارتباط باشند. حال ممکن است این پرسش مطرح شود که چه راه حلی برای این مشکل وجود دارد؟

درمان رفلاکس معده و اختلال بلع

• دارو درمانی: در برخی موارد مراجعه به پزشک متخصص گوارش و دریافت داروهایی که تعدیل و بهبود رفلاکس اسید معده کمک می‌کند، می‌تواند برای بیمار سودمند باشد.
• تغییر سبک زندگی: تغییر سبک زندگی از لحاظ کاهش وزن در صورت داشتن اضافه وزن و نگه داشتن وزن بدن در حد نرمال و همچنین تغییر عادات خواب و اجتناب از خوردن غذا حداقل سه ساعت قبل از غذا می‌تواند به کاهش اختلال بلع حاصل از برگشت اسید معده کمک کند.
• آندوسکوپی: گاهی پزشکان برای تشخیص رفلاکس و اختلال بلع از پروسیجر آندوسکوپی استفاده می‌کنند و در برخی موارد که عوارض رفلاکس معده منجر به تنگ شدن مری شده است با قرار دادن استند در مری به باز شدن آن و بهتر شدن مشکل بلع کمک می‌کنند.
• جراحی: در برخی موارد که رفلاکس معده و اختلال بلع شدید باشد و دارو درمانی و آندوسکوپی به درمان اختلال بلع حاصل از برگشت اسید معده کمک نکند، ممکن است جراحی انجام شود.

درمان رفلاکس معده و سردرد

• محدود کردن مصرف الکل و تنباکو: مصرف الکل و تنباکو و سیگار کشیدن می‌تواند باعث بدتر شدن رفلاکس معده و سردرد شود به همین دلیل مصرف آنها باید متوقف و یا محدود شود.
• پوزیشن خوابیدن: طرز قرار گرفتن سر و گردن به نحوی که زاویه سر و گردن کمی بیش از معمول باشد می تواند به بهتر شدن رفلاکس معده و سردرد کمک کند.
• از خوردن وعده های سنگین قبل از خواب اجتناب شود
• انجام دادن ورزش ها و تمرین های بدنی سبک و معمولی: ورزش‌های خیلی سنگین می‌تواند باعث تشدید رفلاکس معده و سردرد شود.
• تغییر عادات غذایی: پرهیز از خوردن غذاهایی که درصد بالایی از نمک، ادویه، چاشنی‌ها و چربی را دارند.

نتیجه گیری

رفلاکس معده و سردرد می‌توانند به هم مرتبط باشند. هر چند که دانشمندان هنوز به صورت دقیق از مکانیسم آن خبر ندارند اما فرضیه‌ها و یافته‌هایی وجود دارد که موید ارتباط رفلاکس معده و سردرد می‌باشد. علاوه بر این، عوارض رفلاکس معده موارد دیگری همچون اختلال بلع می‌تواند باشد. در مطالعات نشان داده شده است که درصد بالایی از افرادی که رفلاکس معده دارند اختلال بلع را نیز تجربه می‌کنند و هم رویدادی رفلاکس معده و اختلال بلع بالا می‌باشد. اختلال بلع حاصل از برگشت اسید معده به روش‌های مختلفی از جمله دارو درمانی و درمان‌های پزشکی و همچنین تغییر عادات و سبک زندگی می‌تواند درمان شود. ممنون که تا انتهای این مقاله همره ما بودید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید با ثبت درخواست مشاوره و یا ارزیابی آنلاین با متخصصان درمان اختلال بلع تیم ایران مد اس ال پی در تماس باشید.