منظور از خونریزی گوارشی چیست؟

به طور کلی به هرگونه خونریزی در اندام‌های دخیل در گوارش خونریزی گوارشی می‌گوییم. این خونریزی ممکن است در مری، معده، دوازدهه ( قسمت ابتدایی روده باریک)، قسمت انتهایی روده باریک، روده بزرگ و رکتوم و مقعد به وجود آید.
بر اساس محل خونریزی گوارشی ، این مشکل به دو دسته کلی تقسیم می‌شود:
1.    خونریزی گوارشی فوقانی 
2.     خونریزی گوارشی تحتانی
    خونریزی گوارشی فوقانی: اگر به هر علتی خونریزی گوارشی در یکی از اندام‌های مری، معده، دوازدهه رخ دهد این خونریزی از نوع خونریزی گوارشی فوقانی است.
    خونریزی گوارشی تحتانی: در صورتی که قسمت انتهایی روده باریک، روده بزرگ و رکتوم دچار خونریزی شوند، این نوع خونریزی از نوع تحتانی است.
خونریزی گوارشی علل مختلفی دارد. در ادامه به مهم‌ترین دلایل ایجاد کننده خونریزی گوارشی می‌پردازیم.

7 دلیل عمده خونریزی‌های مرتبط به دستگاه گوارش

1-    زخم‌های گوارشی: یکی از شایع‌ترین علل خونریزی در دستگاه  گوارشی، زخم‌های موجود در این مناطق هستند. به عنوان مثال زخم مری، زخم معده و زخم روده از این نوع زخم‌ها هستند. این زخم‌ها باعث آسیب و التهاب سلول‌های دیواره این مناطق می‌شوند و ممکن است است به دلیل تغذیه نادرست، استرس مزمن، زیاده روی در مصرف برخی از داروها، مصرف مشروبات الکلی، دخانیات و عوامل باکتریایی ایجاد شوند.
2-    پارگی مری: ممکن است به دلایل گوناگونی نظیر بلع مواد تیز و برنده و اجسام خارجی، بافت مری دچار آسیب یا پارگی شود و همین مسئله سبب ایجاد خونریزی گوارشی در فرد شود. مری لوله‌ای عضلانی است که حلق را به معده متصل می‌کند و غذا از همین راه از دهان به معده منتقل می‌شود. در چنین شرایطی قدرت بلع بیمار از بین رفته و درد شدیدی در ناحیه گلو احساس می‌کند.
3-    التهاب مری، معده یا روده: در این حالت بافت این مناطق دچار التهاب یا زخم می‌شود که در چنین شرایطی ممکن است علائم خونریزی گوارشی به صورت آشکار یا پنهان وجود داشته باشد.
4-    ریفلاکس شدید معده که در واقع برگشت اسید معده به سمت مری و حلق است یکی دیگر از عوامل خونریزی گوارشی است به خصوص زمانی که با عوامل سایکولوژیک و روان‌زاد در ارتباط باشد.
5-    تومورهای دستگاه گوارش: انواع کنسرهای مری، معده و روده می‌تواند باعث خونریزی گوارشی شود. تومورهای بدخیم و پیش‌رونده موجب علائم گسترده‌تر و جدی‌تری در دستگاه گوارش می‌شوند و علائم خونریزی گوارشی با سرعت بیشتری در فرد ظاهر می‌شوند.
6-    پولیپ معده و روده: پولیپ‌ها توده‌های کوچکی هستند که روی سلول‌های داخلی دستگاه گوارشی ایجاد می‌شوند. پولیپ‌ها به شکل‌ها و انواع مختلفی وجود دارند و می‌توانند یکی از عوامل خونریزی گوارشی محسوب شوند.
7-    هموروئید و شقاق مقعد: پارگی، زخم، آسیب به وریدهای منطقه رکتوم و مقعد ممکن است باعث خونریزی گوارشی شود. معمولا این نوع از خونریزی با خون روشن و درد و ناراحتی در این مشخص می‌شود در حالی که خونریزی‌های گوارشی از نوع فوقانی معمولا با خون تیره‌تری همراه هستند.

چه مواردی علائم خونریزی گوارشی محسوب می‌شوند؟

علائم خونریزی گوارشی به دو صورت ممکن است دیده شود:

. این علائم پنهان یا آشکار هستند. محل خونریزی گوارشی و میزان آن در علائم آن تاثیرگذار هستند. از مهم ‌ترین علائم خونریزی گوارشی می‌توان به وجود خون در مدفوع، مدفوع تیره رنگ، استفراغ خون‌آلود، درد در معده و روده، احساس ناراحتی و مشکلات گوارشی اشاره کرد.
غش کردن، سرگیجه، تاری دید، مشکل در تنفس از سایر علائم خونریزی گوارشی هستند که این علائم غیر اختصاصی هستند و فقط در موارد شدید و اورژانسی خونریزی گوارشی رخ می‌دهند.

4 روش طلایی برای تشخیص خونریزی گوارشی را بشناسید!

روش‌های تشخیصی متفاوتی برای ارزیابی خونریزی گوارشی  وجود دارد که پزشک با توجه به علائم بیمار و بررسی تاریخچه پزشکی وی، یکی یا چند روش از موارد زیر را برای بررسی علت و پی بردن به  میزان خونریزی گوارشی انتخاب می‌کند.
1-    آزمایش خون: پزشک با بررسی فاکتورهایی نظیر شمارگان گلبول‌های قرمز، میزان آهن و هموگلوبین خون به احتمال وجود خونریزی گوارشی پی می‌برد.
2-    آزمایش مدفوع: بابررسی مدفوع می‌توان به وجود خون در مدفوع و احتمال خونریزی گوارشی پی برد.
3-    آندوسکوپی: یک روش بسیار مرسوم و کم‌خطر برای بررسی دقیق دستگاه گوارش فوقانی آندوسکوپی است. در این روش یک لوله نازک متصل به دوربین از راه بینی وارد مری و سپس معده می‌شود تا بدین وسیله از سلامت این نواحی، وجود زخم یا توده و سایر مشکلات گوارشی که ممکن است با خونریزی گوارشی در ارتباط باشند، اطمینان حاصل شود.
4-    کولونوسکوپی: در این روش همانند آندوسکوپی، یک لوله نازک و مجهز به دوربین از راه رکتوم وارد دستگاه گوارشی تحتانی می‌شود و پزشک با این وسیله می‌تواند خونریزی‌های مرتبط با این نواحی را جستجو نماید.
*سایر تست‌های تصویربرداری: روش‌هایی نظیر سونوگرافی و سی تی اسکن از شکم می‌تواند به وجود مشکلاتی نظیر زخم، توده، پارگی در دستگاه گوارش کمک کنند و علت خونریزی گوارشی را آشکار نمایند.

چه زمانی بروز علام خون ریزی گوارشی ریسک بالا دارد؟

خونریزی گوارشی برای بیمارانی که از داروهای رقیق کننده خون استفاده می‌کنند خطر بسیار جدی به دنبال خواهد داشت. به دلیل نقص در انعقاد خون که به دنبال مصرف داروهای رقیق کننده به وجود می‌آید، احتمال تشدید خونریزی و کاهش شدید هموگلوبین خون که منتقل کننده اکسیژن به اندام‌ها و ارگان‌های بدن است، وجود دارد. همچنین این بیماران به دلیل وجود مشکل خاصی داروهای رقیق کننده را مصرف می‌نمایند. به طور مثال برخی از بیماران به دلیل وجود لخته و یا جلوگیری از تشکیل لخته در حال مصرف این داروها هستند. در صورت عدم مصرف این داروها به دلیل خونریزی گوارشی ممکن است متحمل مشکلات بعدی در آینده شوند.

درمان خونریزی گوارشی چگونه است؟

همانطور که اشاره شد خونریزی گوارشی علل و مناطق مختلفی دارد. بنابراین درمان هریک منوط به تشخیص صحیح از جانب پزشک متخصص گوارش است.گاهی خونریزی گوارشی محدود است و صرفا با مصرف برخی داروها کنترل می‌شود اما در بعضی موارد خونریزی گوارشی جدی‌تر است و ممکن است نیاز به جراحی و درمان‌های طولانی مدت داشته باشد.
در بعضی موارد اصلاح سبک زندگی، اصلاح تغذیه و کاهش استرس در روند درمان و بهبودی خونریزی گوارشی تاثیر به سزایی دارد.

برای درمان خونریزی گوارشی آیا نیاز به بستری شدن جود دارد؟

در برخی از بیماران حساس مانند بیماران مبتلا به سرطان خون، بیماران با مشکلات تنفسی و مشکلات حرکتی شدید و یا بیمارانی که مشکلات زمینه‌ای مانند مشکل قلب، قند و غیره دارند و یا بیمارانی که مستعد عفونت هستند احتمال بستری شدن بیمار بالا است. اغلب سالمندان و افرادی که سن بالای ۶۵ سال دارند نیازمند بستری‌های کوتاه تا بلند مدت خواهند بود.
بروز علائم خونریزی گوارشی برای چه بیمارانی تهدید جدی حیاتشان است؟
در بیماران با اختلال حرکتی و مشکلات تنفسی و داخلی، عمده مشکل بیمار با بروز یک مشکل مانند خونریزی گوارشی ظهور می‌یابند. گوارشی به تنهایی شاید برای بیمار ایجاد مشکلات عمیق نکند اما در مواردی که با مشکلات زمینه‌ای فوق ذکر ترکیب شود می‌تواند تبدیل به بحران شود.

جمع‌بندی

خونریزی گوارشی مشکلی است که در موارد متفاوتی باعث ایجاد علائمی نظیر دل درد، وجود خون در استفراغ مدفوع، سرگیجه و... می‌شود. خونریزی گوارشی در مناطق مختلفی از دستگاه گوارش نظیر مری، معده، روده دیده می‌شود. خونریزی گوارشی ممکن است با دلایل مختلفی به وجود آید که برای تشخیص آن از روش‎های مختلفی نظیر آندوسکوپی یا تصویربرداری استفاده می‌شود.
برای کسب آگاهی‌های بیشتر در زمینه مشکلات گوارشی و اختلال بلع می‌توانید به سایر مقالات ما در این سایت مراجعه فرمایید.

سوالات متداول شما

بستری بیماران با خونریزی گوارش چقدر طول می‌کشد؟

 در صورتی که فقط مشکل خونریزی گوارشی داشته باشند، مدت بستری تا دو هفته ممکن است زمان ببرد. در صورتی که با مشکلات دیگری نظیر به هم ریختن الکترولیت‌ها و اختلال هموداینامیک مواجه شود ممکن است مدت بستری افزایش یابد.

خونریزی گوارشی با اختلال بلع چه ارتباطی دارد؟

 خونریزی گوارشی به طور مستقیم با اختلال بلع در ارتباط نیست اما باید به این نکته توجه کرد که بیماران مبتلا به خونریزی گوارشی در صورت داشتن ضعف، به هم ریختن الکترولیت‌ها و حضور مشکلات حرکتی ممکن است اختلال بلع را تجربه کند. لازم به ذکر است که در بیمارانی که هوشیاری شان در طول مدت بستری کاهش می‌یابد احتمال بروز اختلال بلع وجود دارد. علاوه بر این می‌توان گفت که مشکلات گوارشی نظیر بازگشت اسید معده و رفلاکس شدید هم تواند عاملی برای بروز اختلال بلع در این بیماران باشد.