چرا مشکل بلع و تنگی نفس همزمان با هم رخ می‌دهند؟

مشکل در بلع و تنگی نفس عارضه‌هایی هستند که اغلب در بیماران نیازمند مراقبت‌های ویژه دیده می‌شود. به طور کلی بلع و غذا خوردن یکی از مهم‌ترین عملکردهای طبیعی بدن و تنها راه ورود مواد ضروری و اولیه برای تولید انرژی است. همه‌ی جنبه های رشدی انسان از دوران جنینی تا سالمندی وابسته به تغذیه‌ی مناسب است و هرگونه مشکل در بلع و تنگی نفس به روند تغذیه و سلامت جسم و روان افراد آسیب وارد می‌کند. بخش فوقانی دستگاه تنفس شامل بینی، دهان و حلق تقریبا با بخش فوقانی دستگاه گوارش مشترک است و مسیر مشترک هوایی-گوارشی یا مسیر صوتی نامیده می شود. این مسیر دو وظیفه اصلی بیولوژیک یعنی بلع و تنفس و یک وظیفه تولید گفتار در انسان را به عهده دارد.
در هنگام انجام هر یک از این فرایندها ساختار آن طوری تغییر می‌کند که عملکردهای دیگر مختل نشوند مثلا هنگام انجام عمل بلع، مسیر تنفس برای مدت چند ثانیه بسته می شود و یا هنگام تولید صداهای مختلف گفتاری شکل این ساختارتغییر می‌کند.

اختلال بلع می‌تواند منجر به ورود مواد غذایی یا مواد دیگر به راه‌های هوایی یا ریه‌ها شود که به آن آسپیراسیون گفته می‌شود. به طور معمول ساختاری به نام حنجره مانع ورود ذرات غذایی و محتویات معده به ریه‌ها می شود که در صورت بروز اختلال بلع این روند دچار مشکل شده و از مشکلات  مشکل بلع می توان به تنگی نفس حین غذا خوردن یا مشکلات هماهنگی تنفس و بلع اشاره کرد. بیماری‌هایی که ساختار‌های قسمت فوقانی تنفس و گوارش را تحت تاثیر قرار می دهند، ممکن است بلع و تنفس را تحت تاثیر قرار دهند. بطور مثال درگیرهای تیروئید و عارضه های کرونا می تواند مشکل بلع و تنگی نفس را به همراه داشته باشند.

تیروئید و مشکل بلع به چه طریقی منجر به تنگی نفس می‌شوند؟

تیروئید و مشکل بلع در بیماری‌هایی که در آن ها تیروئید دچار اختلال است، ممکن است منجر به ایجاد تغییرات در ساختارها و عملکرد سیستم فوقانی تنفسی شده و منجر به تنگی نفس شود. غده تیروئید توسط هورمون‌های مختلفی که تولید می‌کند، می‌تواند بر تمام جنبه‌های سلامت بدن فرد تاثیر گذار باشد. بیماری‌های مختلف تیروئیدی می توانند از یک گواتر کوچک و کم خطر گرفته که نیازی به درمان خاصی ندارد تا سرطان‌های تیروئیدی که تهدید کننده زندگی بیماران مبتلا هستند، باشد.

تولید غیرطبیعی هورمون‌های تیروئید اعم از تولید بیش از حد (پرکاری تیروئید) و تولید کمتر از حد (کم کاری تیروئید) می‌تواند اثرات ناخوشایند و ناراحت کننده‌ای برای بیماران ایجاد کند. بیماری تیروئید می‌تواند به صورت انواع مشکلات از قبیل گواتر( بزرگ شدن غده تیروئید)، ندول‌های تیروئید (وجود توده هایی در غده تیروئید)، تیروئیدیت (عفونت و التهاب غده تیروئید) ظاهر شود. از شایع ترین مشکلات همراه انواع بیماری تیروئید می‌توان به بروز مشکل بلع و تنگی نفس متعاقب آن در بیماران مبتلا اشاره کرد.
 شایع‌ترین مکانیسم مربوط به بیماری تیروئید درگیر در مشکل بلع‌، بزرگ شدن غده تیروئید یا گواتر می‌باشد که باعث برخورد مستقیم به مری شده و سبب می‌شود که غده تیروئید مستقیما اندام‌های بلع و تنفس را فشرده کند، در نتیجه‌ی ضعف عضلات در ناحیه گردن و اندام‌های درگیر در عمل بلع، مشکل بلع و تنگی نفس به دنبال بیماری تیروئید رخ می‌دهد. همچنین مشکل بلع و تنگی نفس یکی از عوارض غیرمعمول کم کاری تیروئید می‌باشد.

اغلب بیماران تیروئیدی با شکایت درد جلوی گردن و عفونت لوزه به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند و شکایت اصلی بیماران، وجود مشکل بلع و تنگی نفس و بلع دردناک است که بدلیل درگیری غدد لنفاوی و اندام‌های بلع در ناحیه جلوی گردن اتفاق افتاده است. بنابراین علائم اختلال بلع در بیماری تیروئید شامل درد در ناحیه جلوی گردن یا گلو، احساس ناخوشایند عمومی ، تورم و بزرگی غده تیروئید و علائم کم کاری غده تیروئید و گاهی اوقات علائم پرکاری غده تیروئید می‌باشد. در صورتی که عفونت و التهاب غده تیروئید با آنتی بیوتیک درمان شود، علائم مشکل بلع نیز در بیماران مبتلا بهبود می‌یابند. بنابراین بیماری تیروئید و مشکل بلع متعاقب آن ممکن است با پیشرفت بیماری علائم تنگی نفس را نشان دهد. مشکل بلع و تنگی نفس متعاقب این بیماری وابسته به شدت درگیری تیروئید می‌باشد و ممکن است در هر کدام از مراحل اختلال تیروئید مشکل بلع و تنگی نفس دیده شود.

آیا اضطراب و مشکل بلع متعاقب آن منجر به تنگی نفس می‌شود؟

اضطراب و مشکل بلع نیز ممکن است بصورت همزمان در بیماری‌های مختلف دیده شوند. دلایل روان شناختی برای مشکل بلع شامل استرس، اضطراب و ترس از غذا خوردن است که در برخی افراد می‌توانند باعث عدم توانایی بلع کامل شوند. در واقع عملکرد بلع ممکن است در شرایطی که شامل پریشانی عاطفی هستند، مختل شود و بیماران مشکوک به اختلال بلع سایکوژنیک خواهند بود. استرس و اضطراب ممکن است باعث شود برخی از افراد احساس سفتی در گلو کنند یا احساس کنند چیزی در گلویشان گیر کرده است. این حس را احساس گلوبوس می نامند که در مشکل بلع از نوع سایکوژنیک شایع است. حتی ممکن است بیماران مشکلات زمینه‌ای دیگری مانند درگیری مری داشته باشند که باعث بروز مشکل بلع شده است. در نتیجه بررسی عملکرد بلع اینگونه بیماران از طریق معاینه رادیولوژیک و مانومتریک الزامی و مستلزم ارزیابی کامل بیماری فرد و همچنین مشکلات و نگرانی های شخصی بیمار است.
 در این بیماران اضطراب و دلایل روانشاختی مانع از بلعیدن کارآمد می‌شود. این بیماران که اضطراب و مشکل بلع دارند ممکن است نسبت به تغذیه دهانی ترس داشته باشند. با پیشرفت این بیماری‌های روانشاختی، مشکل بلع و احساس های مربوط به گیر کردن چیزی در گلو منجر به رخداد علائم تنگی تنفس می شود. بنابراین در این بیماران علائم مشکل بلع و تنگی نفس باید در مراحل اول مورد توجه قرار گیرد. چرا که در صورت مزمن شدن مشکل و تشدید بماری امکان اصلاح بدون پرداخت هزینه‌های سنگین یعنی تغذیه با لوله امکان پذیر نخواهد بود.

آیا مشکل بلع در کرونا باعث تشدید علائم تنفسی بیمار می‌شود؟

 مشکل در بلع و تنگی نفس در طیفی از بیماری‌های تنفسی دیده می‌شود که یکی از این بیماری‌های موثر در بروز مشکلات تنفسی و مشکلات تغذیه ای و بلع، بیماری کووید -19 می باشد. بیماری کووید -19 یکی از بیماری‌های ویروسی است که بسته به نوع ویروس در بیماران مختلف علائم متفاوت ایجاد می‌کند. این علائم می‌تواند از نشانه‌های سرماخوردگی معمولی تا تب، سرفه خشک، مشکلات قلبی و گوارشی، تنگی نفس در هنگام نوشیدن و غذا خوردن و مشکلاتی در هماهنگی تنفس و بلع متغیر باشد. به منظور درمان مشکلات تنفسی در بیماران حاد از ونتیلاتور یا تراکئوستومی استفاده می‌شود که متعاقب آن خطر بروز مشکل بلع در کرونا افزایش می‌یابد.
مشکل بلع در کرونا ممکن است منجر به ورود مواد غذایی به ریه شود که متعاقب آن مشکلات تنفسی بیمار تشدید می‌یابد. بنابراین در بیماران با کرونا مشکل در بلع و تنگی نفس بطور مکرر دیده می‌شود که این مشکل ناشی از ناهماهنگی‌های سیستم تنفس و بلع می‌باشد. در صورتیکه مشکل بلع در بیماران با کرونا نادیده گرفته شود ممکن است آسپیراسیون (ورود مواد غذایی به ریه) منجر به تشدید علائم تنفسی شود.

نتیجه گیری

مشکل بلع و تنگی نفس در بیمارانی که نیاز به مراقبت های ویژه دارند به صورت همزمان ممکن است دیده شود. در این بیماران مشکل بلع باعث ورود مواد غذایی به ریه می شود که این پدیده منجر به بدتر شدن علائم تنفسی و رخداد تنگی نفس می‌شود. در بیماری‌های مختلفی مانند اختلالات تیروئید و بیماری کرونا مشکل بلع و تنگی نفس دیده می‌شود که در مراحل اولیه‌ی این علائم، باید اقدامات تشخیصی و توانبخشی انجام شود. گفتاردرمانگر با ارزیابی دقیق مشکل بلع مانع از رخداد آسپیراسیون در این بیماران می‌شود و با ارائه‌ی درمان‌های توانبخشی مشکل بلع بیمار را برطرف خواهد کرد. در صورتی که هنوز سوالات شما در رابطه با مشکل بلع و تنگی نفس باقی مانده است، با درج در زیر همین پست همکاران ما در اولین فرصت پاسخگوی آن‌ها خواهند بود.